Η πανδημία εδώ και τώρα αποκαλύπτει…

Βίντεο: Κβαντική Θεωρία Πεδίου | physicsgg

Ζούμε μία πάνδημη ψυχική δοκιμασία, μία πάνδημη κοινωνική εμπειρία, ταυτόχρονα.

Η διασπορά του ιού είναι ανάλογη της διασποράς της πληροφορίας. Αυτή η συγχρονικότητα, η άμεση μετάδοση της πληροφορίας με κοινό περιεχόμενο, διαμορφώνει ένα πρωτόγνωρο εδώ και τώρα για όλους.

Συμβαίνει ταυτόχρονα σε εκατοντάδες εκατομμύρια, δισεκατομμύρια ανθρώπους. Έτσι με σχετική ασφάλεια μπορούμε να μιλήσουμε για καθολική εμπειρία. Η καθολικότητα του φαινομένου δεν αναιρεί τον υποκειμενικό τρόπο, τον προσωπικό τρόπο που ο κάθε ένας βιώνει την εμπειρία. Ο υποκειμενικός τρόπος εξαρτάται από χίλιους δυο παράγοντες, αν εργάζεται, αν μένει σπίτι, αν ασθενεί, αν θρηνεί, και φυσικά από την προσωπική ιστορία του, αλλά και από την ιστορία της κουλτούρας από την οποία προέρχεται.

Εδώ και τώρα δημιουργείται ταυτόχρονα ένας κοινός ψυχο-συναισθηματικός τόπος – χώρος.

Ποιο είναι το «εδώ»; Είναι ο κοινός ψυχο-συναισθηματικός χώρος, γεμάτος φόβο κι ανασφάλεια, για ότι συμβαίνει και για ό,τι μέλλει να συμβεί στις ζωές μας.

Πότε συμβαίνει; Συμβαίνει τώρα, συμβαίνει ταυτόχρονα.

Είναι ίσως, η πρώτη φορά που δίκαια μπορούμε να μιλάμε για δημόσια συναισθήματα. Όταν λέμε ότι κάτι είναι δημόσιο, εννοούμε ότι είναι σε κοινή θέα και προσβάσιμο για όλους, κάπως έτσι ορίζεται η αντικειμενικότητα. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χάνεται η υποκειμενικότητα δηλαδή ο προσωπικός τρόπος που ο καθένας βιώνει την εμπειρία ως ατομική, όπως ήδη αναφέρθηκε. Συμβαίνουν και τα δυο ταυτόχρονα. Θέλουμε να προσφέρουμε διαφορετική θέαση και κατανόηση της προσωπικής περιπέτειας με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για τον καθένα. Αυτήν της κοινωνικής, δημόσιας εμπειρίας.

Η φαντασιακή αντίληψη του περίκλειστου, αυτόνομου, ανεξάρτητου εαυτού που όλα εξαρτώνται από τη βούλησή του, καταρρέει με πάταγο. Μαθαίνουμε όλοι αυτήν την περίφημη λέξη που γύρω της συσπειρώνεται η ύπαρξη, «εξαρτάται».

Η αλληλεξάρτηση ανάμεσα στο Πεδίο και το άτομο είναι προφανής.

Μάλιστα κι αυτή η ίδια η πρόταση είναι εκ φύσεως λαθεμένη και εμπεριέχει αντίφαση. Για χάρη της αντίληψης μιλάμε για το ζευγάρι Πεδίο-άτομο, καθώς αυτό το ζευγάρι δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει γιατί το Πεδίο εμπεριέχει το άτομο, δεν μπορούμε πραγματικά να ξεχωρίσουμε το άτομο από το Πεδίο, αφού κάθε άτομο έχει ήδη, εσωτερικεύσει το Πεδίο από το οποίο προέρχεται και το εκφράζει με τη μορφή των αντιλήψεων, πεποιθήσεών κλπ. (οικογένεια, κοινωνία, θρησκεία, κουλτούρα, έθνος κλπ).

Με λίγα λόγια κάθε άτομο δεν είναι τίποτε περισσότερο από το ιστορικό του Πεδίο συμπυκνωμένο στο πρόσωπο με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για το καθένα. Αυτή η τελευταία διαπίστωση μπορεί να εξεγείρει όσους πιστεύουν ότι είναι κάτι περισσότερο, δυνητικά βέβαια, το άτομο μπορεί να γίνεται κάτι περισσότερο, όχι όμως να είναι.

Γιατί μαθαίνουμε ότι το Πεδίο δημιουργεί τις μορφές

Ενώ γνωρίζουμε ότι οι ανάγκες δημιουργούν τις μορφές, κι είναι παγκοίνως αποδεκτό, μπορεί να μην είναι μόνο έτσι. Ας δούμε ένα παράδειγμα. Η ανάγκη για τροφή συνειδητοποιείται από τον οργανισμό μέσω του αισθήματος της πείνας, έπειτα μορφή γίνεται το φαγητό στο ψυγείο, κάθε άλλη ενασχόληση υποχωρεί στο φόντο κι η επίγνωση της ανάγκης κατευθύνει τη δράση, γίνεται συμπεριφορά, κινείται προς το ψυγείο.

Αλλά ακόμη και σε αυτό το παράδειγμα που φαίνεται ότι η πείνα είναι καθαρά ατομική υπόθεση, με δεύτερη ματιά βλέπουμε ότι πρόκειται για τη συνεχή αλληλεπίδραση του Πεδίου, οργανισμού – περιβάλλοντος. Ο οργανισμός καταναλώνει τα ενεργειακά του αποθέματα καθώς βρίσκεται σε διαρκή επαφή με το περιβάλλον, (σκέφτεται, μιλά, περπατά, εργάζεται, κινείται) και κινείται προς το περιβάλλον, αντλεί από το περιβάλλον ενέργεια με τη μορφή της τροφής για να αποκατασταθεί η ισορροπία. Η αλληλεπίδραση είναι πάντα παρούσα και ισχύει παντού. (Πανταχού παρών, αν σας θυμίζει κάτι…)

Με λίγα λόγια η διαρκής αλληλεπίδραση των στοιχείων του Πεδίου, (οργανισμός – περιβάλλον) δημιουργεί τις ανάγκες, κι οι ανάγκες τις μορφές. Το Πεδίο με την αέναη κίνηση εντός του, γεννά τις μορφές.

Το Πεδίο μπορεί να είναι, εγώ κι ο άλλος μαζί, δι-υποκειμενικό πεδίο, οικογενειακό πεδίο, κοινοτικό, κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό, οικολογικό, και πάει λέγοντας.

Η αλληλεπιδραστική σχέση είναι οπωσδήποτε αμφίδρομη, επηρεάζεται ο οργανισμός από το περιβάλλον και ταυτόχρονα ο οργανισμός επηρεάζει το περιβάλλον, συν-διαμορφώνοντας ταυτόχρονα το Πεδίο (οργανισμού-περιβάλλοντος) είτε πρόκειται για το δι-υποκειμενικό πεδίο της σχέσης, είτε το οικογενειακό, το κοινοτικό, το κοινωνικό, το πολιτικό, το οικονομικό, το οικολογικό, κτλ.

Η επίδραση της πανδημίας είναι ορατή σε κάθε φάσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας, κι αν δεν έχει ακόμη ξεδιπλωθεί το τσουνάμι της επίδρασης σε κάθε πεδίο, γνωρίζουμε από παλαιότερες εμπειρίες ότι αυτό θα συμβεί, ακολουθώντας αντίστροφη πορεία. Από το οικολογικό, στο οικονομικό, πολιτικό έως το άτομο-οργανισμό.

Η ψυχική υγεία των κοινωνιών και των ατόμων είναι πολιτική υπόθεση. Πάντα ήταν, σήμερα αποκαλύπτεται και στους πιο δύσπιστους.

Η Ann Cvetkovich στο βιβλίο της «Depression: a Public feeling» κατανοεί την κατάθλιψη ως τη μορφή που αναδύεται από το πεδίο, όπως περιγράψαμε. Οι δομές της πολιτικής εξουσίας της σύγχρονης κοινωνίας, αποτελούν το υπόστρωμα των συναισθηματικών, ψυχολογικών μορφών που αναδύονται. Η λειτουργία (;) των θεσμών και η έλλειψη δημοκρατικού ελέγχου, δηλαδή της παρέμβασης του οργανισμού – κοινωνία στην ίδια τη ζωή της, δημιουργούν τις συνθήκες εκείνες όπου τα ψυχικά δυναμικά εντείνονται. Από-ιατρικοποιώντας την κατάθλιψη και ότι τη συνοδεύει, φόβοι, άγχος, απελπισία, χαμηλή αυτοεκτίμηση κ.τ.λ. και τοποθετώντας τη στον κόσμο κι όχι στο άτομο μπορούμε να αντιληφθούμε ότι η κατάθλιψη και το άγχος είναι η συναισθηματική αποτύπωση, της ανεργίας, της οικονομικής ανασφάλειας, της ελαστικής ανεργίας, της αδικίας, της ανισότητας, της φτώχειας, των πάση φύσεως δεινών, αλλά ακόμη και την ένδεια, τη ματαιότητα, με φανερή έλλειψη νοήματος από κείνους που μπορούν να έχουν και να καταναλώνουν μανιωδώς. Η κατάθλιψη, το άγχος, οι κρίσεις πανικού, είναι πολιτισμικό και πολιτικό φαινόμενο, απορρέει ως φυσική συνέπεια του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος. Επιβάλλεται μέσω των δομών της πολιτικής εξουσίας, ως η μόνη λύση. Άλλωστε μετά την πρόσφατη εμπειρία της ελληνικής κοινωνίας, μπορούμε με σιγουριά να ισχυριστούμε ότι οι υπάρχουσες οικονομικές δομές επιδεινώνουν τις συναισθηματικές εμπειρίες.

Έτσι το Πεδίο (οικονομικό, πολιτικό) δημιουργεί τις μορφές, κι αν κάποιος ανησυχεί και ενδιαφέρεται για την ψυχική υγεία της κοινωνίας πρέπει να μεταθέσει την κατάθλιψη για παράδειγμα. Αντί να θεωρείται μία πάθηση που προσβάλλει το άτομο, να την τοποθετήσει ως ένα κοινωνικό και πολιτικό συναίσθημα.

«Κατάθλιψη, ή εναλλακτικές αναφορές αυτού που ονομάζεται κατάθλιψη αποτελεί έναν τρόπο να περιγραφεί ο νέο-φιλελευθερισμός, ή η παγκοσμιοποίηση, ή η υφιστάμενη κατάσταση της πολιτικής οικονομίας με όρους συναισθημάτων».

Η πανδημία αποκαλύπτει το τέρας, την κοινωνική κατασκευή των τρομαχτικών ανισοτήτων, αυτό το τέρας προσπαθούν να δαμάσουν, δαμάζοντας τον ιό. Κι όσο θα βλέπεις τον ιό θα χάνονται στο φόντο οι αιτίες των δεινών, ο τρόπος της ανάπτυξης χωρίς έλεος. Κι όσο θα βλέπεις τον ιό, τόσο φυσικό θα φαίνεται ότι εσύ θα πληρώσεις το «μάρμαρο».

Η πανδημία αποκαλύπτει:

1. Την καταλυτική επίδραση του Οικολογικού-οικονομικού-πολιτικού Πεδίου στην ψυχική υγεία.

2. Τα δημόσια συναισθήματα του φόβου, της θλίψης, του άγχους, αναδύονται ως μορφές θρεμμένες στο υπόστρωμα που έχουν δημιουργήσει οι πολιτικές δομές εξουσίας. Αποκαλύπτει δηλαδή ότι οι πολιτικές – οικονομικές δομές έχουν δημιουργήσει ένα ψυχοπαθολογικό πεδίο που συμπυκνώνεται ως μορφή και συμπτώματα στα πρόσωπα των πασχόντων.

3. Η κατάθλιψη κι οι αγχώδεις διαταραχές δεν είναι πια μόνο, ατομική υπόθεση. Είναι πολιτισμικό και πολιτικό φαινόμενο.

4. Την ένδεια της κυρίαρχης κουλτούρας που εκφράστηκε από τα χείλη της Θάτσερ «Ποια κοινωνία, δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα υπάρχουν».

5.  Ό,τι η κοινωνία δεν είναι απλώς το άθροισμα των ανθρώπων που την αποτελούν αλλά κάτι πολύ περισσότερο. Περισσότερο γιατί η αλληλεπιδραστική σχέση εντός της κοινωνίας, διαρκώς δημιουργεί δυναμικά από τα οποία προκύπτουν νέες μορφές.

6. Επιβεβαιώνοντας τον Αριστοτέλη, ότι ο άνθρωπος είναι πολιτικό και κοινωνικό ον. Κι ότι κάθε σκέψη και πράξη επηρεάζει την Πόλη και επομένως είναι πολιτική πράξη.

7. Τα ελλείμματα του δημοκρατικού ελέγχου από τις κοινωνίες στους θεσμούς και τις δομές. Η Δημοκρατία έχει λιγοστέψει επικίνδυνα κι είναι θέμα Δημόσιας ψυχικής Υγείας.

8. Το πολιτικό-κοινωνικό-οικονομικό Πεδίο είναι δυναμικό και αλληλοσχετιζόμενο με τα στοιχεία που το αποτελούν, και ότι στοιχεία που δεν βρίσκονται στην επίγνωσή μας  (όπως ο ιός για παράδειγμα) σχετίζονται και αποδεικνύονται ουσιώδη. Όλα είναι σημαντικά.

9. Το πολιτικό-κοινωνικό-οικονομικό Πεδίο συνεχώς αλλάζει και βρίσκεται σε ροή.

10.  Εμείς οι άνθρωποι είμαστε μέρος του πολιτικού-κοινωνικού Πεδίου, ανήκουμε σε αυτό και δεν μπορούμε να αποκολληθούμε από αυτό.

11.  Το πολιτικο-κοινωνικό πεδίο έχει Ιστορία.

12.  Γεγονότα και μοτίβα τείνουν να επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά.

13.  Μικρά γεγονότα έχουν απρόσμενα ευρείες συνέπειες.

Η κατανόηση της εμπειρίας μας οδηγεί στη νέα νοηματοδότηση. Για να φτάσουμε στην κατανόηση χρειάζεται να διευρύνουμε την εικόνα, να ανοίξουμε το πλάνο για να αναδυθούν οι μορφές από το φόντο που πριν δεν είχαμε παρατηρήσει λόγω της κατευθυνόμενης εστίασης στην οθόνη των ματιών μας.

Μαθαίνουμε από την εμπειρία όταν καταφέρνουμε να δίνουμε ένα καινούργιο νόημα.

Αν κάθε φορά δίνουμε το ίδιο νόημα στην εμπειρία, επιβεβαιώνουμε αυτό που ήδη γνωρίζουμε. Επομένως πως θα μάθουμε κάτι καινούργιο; Πως αλλιώς, παρεκτός να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε τα πράγματα που μας συμβαίνουν;

Φτάνουμε στην κατανόηση διευρύνοντας, βλέποντας τη μεγάλη εικόνα και βαθαίνοντας στο νόημα που δίνουμε.

Το κρίσιμο σήμερα, είναι να καταλάβει ο άνθρωπος ότι υπάρχουν κι οι άλλοι, από αυτούς που σήμερα τόσο εξαρτάται. Να θυμάται ωστόσο, ότι οι άλλοι θα υπάρχουν και μετά.

Τα προτάγματα είναι σαφή και θα γίνουν σαφέστερα την επόμενη μέρα. Συνδέονται με τις πανανθρώπινες αξίες της Αλληλεγγύης, Δημοκρατίας, Ισότητας, και Δικαιοσύνης.

Όσοι προσφάτως θυμήθηκαν κι ανέσυραν τον Μπρετόν λέγοντας αυτάρεσκα «Η απάντηση σε κάθε ερώτημα πρέπει να είναι, ο άνθρωπος», εμείς πρέπει να τους θυμίζουμε, σε κάθε ερώτημα. Τα ερωτήματα τίθενται σε κάθε πεδίο, από την ανεργία, τα εργασιακά δικαιώματα, την υγεία, την παιδεία, το μεταναστευτικό ως τους πλειστηριασμούς α΄ κατοικίας.

Η παρέμβαση της κοινωνίας στο τσουνάμι που έρχεται οφείλει να είναι καταλυτική, άμεση, συντονισμένη ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα που θα επιτύχει.

Η διεκδίκηση να γίνει γιατρικό στην παθητικότητα που επιβλήθηκε είτε από φόβο είτε από αίσθηση κοινωνικής ευθύνης.

Η διεκδίκηση είναι γιατρικό, είναι θέμα της δημόσιας ψυχικής υγείας.

Ο ιός ως καταλύτης της Παγκόσμιας μορφής. Έτος 1ο

για τους λαούς, τις εργασιακές σχέσεις, τις κοινωνίες, η εποχή μετά τον ιό γίνεται ορόσημο του μετα-καπιταλισμού.

Πριν λίγο καιρό είχα ρωτηθεί από έναν, εδώ και καιρό «παροπλισμένο» φίλο, αντικαπιταλιστή, διεθνιστή, αν ελπίζω ότι αυτή η παγκόσμια ασχήμια θα ανατραπεί κάποτε.

Όχι, του απάντησα και συνοφρυώθηκε, ασκοφυσώντας τον καπνό του.

«Όχι, με τα μέσα που μέχρι τώρα χρησιμοποιήθηκαν, γιατί αν αυτά ήταν αποτελεσματικά αυτό θα είχε ήδη συμβεί” συμπλήρωσα, κι αναθάρρησε.

Δηλαδή; με προέτρεψε.

για τους λαούς, τις εργασιακές σχέσεις, τις κοινωνίες, η εποχή μετά τον ιό γίνεται ορόσημο του μετα-καπιταλισμού.

«Αν έρθει κάτι που μπορεί να αξιοποιηθεί ώστε να κινητοποιήσει τις ανθρώπινες συνειδήσεις, θα έρθει από το Περιβάλλον, ως αποτέλεσμα του Παγκοσμιοποιητικού Καπιταλισμού. Θα έχει καταστροφικές συνέπειες και μόνο μέσα από τα αντανακλαστικά στο έσχατο σημείο της επιβίωσης, μπορεί κάτι να γίνει, αν βέβαια, αυτό αξιοποιηθεί ως νέα επίγνωση!».

Έτσι απάντησα τότε, έπειτα σκέφτηκα τι έλεγα και μου φάνηκε τραβηγμένο σενάριο, δηλαδή ο νηστικός καρβέλια ονειρεύεται. Δεν έχω σκοπό να βλογήσω τα γένια μου, μόλο που το κάνω, καμιά φορά σας συμβαίνει να λέτε κάτι που φαίνεται να έρχεται από το πουθενά, να εξελίσσεται και να βρίσκεστε με την ίδια απορία, τι έγινε τώρα; Το Πεδίο έχει τις απαντήσεις όπως θα δούμε παρακάτω.

Τα «εργαλεία» για να ερμηνεύσουμε και να κατανοήσουμε τα φαινόμενα, μοιάζουν παρωχημένα και έτσι βρισκόμαστε αναγκασμένοι να χρησιμοποιούμε όρους κι έννοιες από διαφορετικά πεδία της επιστήμης και της εμπειρίας.

Σήμερα βιώνουμε παγκόσμια απειλή (όχι άνευ προηγουμένου) ωστόσο το αχανές Πεδίο* που πάντα υπάρχει, είναι πια τόσο δικτυωμένο που οι συνέπειες ακόμη δεν έχουν πάρει μία σχηματισμένη Μορφή. (Χρήση όρων κι εννοιών της ψυχολογίας της Μορφής, Gestalt)

*Πεδίο νοείται αυτό που περιέχει τα πάντα κι όλα έρχονται και πηγαίνουν σε αυτό! Μερικές βασικές ιδιότητες είναι ότι,

  • Το Πεδίο είναι ό,τι υπάρχει
  • Το Πεδίο είναι δυναμικό και αλληλοσχετιζόμενο, που σημαίνει ότι πολλά πράγματα είναι πιθανό να σχετίζονται και να είναι ουσιώδη και δεν μπορούν να αποκλειστούν a priori
  • Το Πεδίο συνεχώς αλλάζει και βρίσκεται σε ροή
  • Όλα ανήκουν στο Πεδίο και δεν μπορούν να αποκολληθούν από αυτό
  • Το Πεδίο έχει Ιστορία
  • Γεγονότα και μοτίβα τείνουν να επαναλαμβάνονται συνέχεια ξανά και ξανά
  • Μικρά γεγονότα μπορεί να έχουν ευρείες και απρόσμενες συνέπειες

Βρισκόμαστε στο στάδιο του σχηματισμού της Νέας Μορφής. Όλα είναι ακόμη, θολά. Η μορφή (οικονομική, πολιτική, κοινωνική) δεν έχει ξεχωρίσει από το φόντο, (φανταστείτε μία «κουνημένη» φωτογραφία). Αυτό το ανακάτεμα, προκαλεί η πανδημία του ιού, ως καταλύτης – επιταχυντής της Παγκόσμιας “χημικής” αντίδρασης.

Ωστόσο θα ήμασταν, τουλάχιστον αφελείς ή σκοπούμενα ωφελημένοι παραπλανητές, αν δεν σταθούμε να παρατηρήσουμε τα στοιχεία του φόντου που στήριζαν την προηγούμενη μορφή που τώρα θρυμματίζεται και σκορπίζει σαν την στάχτη στον άνεμο.

Τα μεγαλύτερα μυστικά κρύβονται σε κοινή θέα!

Έχουμε την τάση οι άνθρωποι (βιολογικά) να επικεντρωνόμαστε στην μορφή και να αγνοούμε το φόντο, κάπως έτσι λειτουργεί η αντίληψη και κατά συνέπεια ο εγκέφαλος. Το γεγονός ότι εστιαζόμαστε σε αυτό που έρχεται μπροστά μας, δεν σημαίνει ότι το πίσω (φόντο) δεν υπάρχει! Μάλιστα ένα καλό φόντο προάγει την μορφή και την κάνει καθαρή και καλά σχηματισμένη. Για παράδειγμα, σκεφτείτε ένα λευκό φλιτζάνι πάνω σε ένα μαύρο τραπέζι.

Έτσι, η μορφή που διαλύεται επιταχυντικά σήμερα, είναι αυτή του νεο-φιλελεύθερου μοντέλου της παγκοσμιοποίησης, κυρίαρχη στην κοινωνία από την πολιτική έως και την ψυχαγωγία. Στο φόντο υπήρχαν στοιχεία, τα οποία έρχονταν μπροστά ως ξεχωριστές μορφές, και ο κυρίαρχος νεο-φιλελεύθερος καπιταλισμός γινόταν το φόντο.

Παράδειγμα: το μεταναστευτικό γινόταν και γίνεται μορφή, ενώ οι ιμπεριαλισμοί που στηρίζουν την μορφή της μετανάστευσης υποχωρούσαν στο φόντο. Κάπως έτσι με ένα συνεχές μπρος – πίσω χειραγωγείται η αντίληψη, η σκέψη, τα συναισθήματα και επομένως η δράση.

Κάπως έτσι καταλήγει να φταίει ο λαθρο, ο έποικος, το Ισλάμ, ο τεμπέλης δημόσιος υπάλληλος, ο φοροκλέφτης έμπορος, κτλ που γίνεται μορφή, κι όχι το ΝΑΤΟ, η ΕΕ, το οικονομικό σύστημα που έχει επιβληθεί ως η μόνη επιλογή, και οι λογής -λογής εξυπηρετητές τους, που βρίσκονται στο φόντο.

Ο ιός είχε άλλη γνώμη κι αποκαλύπτει…

Η πανδημία απογυμνώνει με φρικώδη τρόπο και φέρνει μπροστά ως Μορφή το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα αφήνοντας πίσω στο φόντο, ότι λίγο πριν ήταν μπροστά με σκοπό και στόχο. Σκοπός να κρύβεται το ίδιο το κυρίαρχο σύστημα διαπλεκόμενων εξουσιών, στόχος το μυαλό σου (Κ. Γώγου).

  1. Αποκαλύπτει την στρεβλότητα των αντιλήψεων περί ελεύθερης αγοράς, οι οποίες στις παρούσες συνθήκες γίνονται επικίνδυνες και εγκαταλείπονται άρον – άρον.
  2. Αποκαλύπτει ότι εδώ και πολλά χρόνια οι κυβερνήσεις (ΕΕ) μετατρέποντας κάθε αγαθό και την υγεία ακόμη, σε εμπόρευμα δημιούργησαν ένα τέρας, τελικά ευάλωτο. Αυτό το τέρας προσπαθούν να δαμάσουν, δαμάζοντας τον ιό. Με ποια μέσα; Με εθνικοποιήσεις, με επιτάξεις, με επιδόματα, με κάθε λογής οικονομικό παρεμβατισμό ανατρέχοντας σε σοσιαλιστικά εγχειρίδια!
  3. Αποκαλύπτει τα παρακάτω ψεύδη

α. η ρήση – ρητορικό ερώτημα της Θάτσερ «Ποια κοινωνία; Δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα υπάρχουν», και
β. η λαφυραγώγηση της Δαρβινικής θεωρίας για την εξέλιξη των ειδών μέσω της φυσικής επιλογής, μετατρέποντάς την σε κοινωνική «θεωρία» ότι δήθεν «οι κοινωνικές ανισότητες είναι φυσικό (!) πράγμα» (Μητσοτάκης ΔΕΘ) κι όχι πολιτικο-κοινωνική κατασκευή, ξεχνώντας σκοπούμενα ότι ως είδος εξελιχθήκαμε μέσω της αλληλεγγύης και της συνεργασίας.

Με λίγα λόγια αποκαλύπτει ότι, ο ατομοκεντρισμός πέθανε χθες! Κι αν όχι, θα τον σκοτώσουμε εμείς, ειδάλλως θα σκοτώσει εκείνος εμάς!

Παρατηρούμε τις εθνικοποιήσεις σε Ισπανία, Ιταλία, τα μέτρα, αλλά και τις δηλώσεις Μακρόν αδιαφορώντας για το σύμφωνο σταθερότητας, και διαπιστώνουμε ότι ανακάλυψαν εκ νέου τον άνθρωπο! Ο κρίσιμος αριθμός (κρίσιμη μάζα) έγειρε την πλάστιγγα. Χωρίς καταναλωτές και παραγωγή το σύστημα καταρρέει και μας χρειάζονται για να γυρίσει ο τροχός. Δεν έγιναν αίφνης σοσιαλιστές με κοινωνική συνείδηση, η οικονομία καταρρέει κι είμαστε τα απαραίτητα εκείνα δόντια που χρειάζεται ο τροχός για να γυρίσει. Ακούγεται ίσως, κυνικό, είναι όμως η πραγματικότητα είναι κυνικότερη από μένα.

Από την άλλη μεριά η Βρετανία πιστή στο δόγμα της φανερώνει το πιο ακραίο πρόσωπο της Καπιταλιστικής αυτορρύθμισης, πρώτα η οικονομία. Μία σύγχρονη ευγονική που αντιμετωπίζει την κατάσταση με όρους «δαρβινικούς» όπως περιγράψαμε πιο πάνω, δηλαδή όποιος αντέξει! (εύχομαι την ώρα που γράφονται τούτες οι γραμμές να αλλάξει ρότα από την οργίλη αντίδραση του Βρετανικού λαού).

Μερικά στοιχεία του Πεδίου που τώρα βρίσκονται στο φόντο ακόμη, αναδύονται ως ερωτήματα κι οι πιθανές απαντήσεις που προκύπτουν από την μέχρι τώρα εμπειρία, θα μας δώσουν μία προοπτική της πιθανής μορφής που μέλλει να σχηματιστεί (;)

Δανείζομαι τα παρακάτω εύστοχα ερωτήματα του Ηλία Ζιώγα

  1. Πώς θα αντιμετωπιστούν, για παράδειγμα, οι ατελείωτες χρεοκοπίες στον παγκόσμιο τουριστικό κλάδο; 
  2. Πώς θα εξυπηρετηθούν τα 19 τρις δολάρια επισφαλών εταιρικών δανείων;
  3. Με ποιο τρόπο θα αποφύγει την πλήρη κατάρρευση ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα βουτηγμένο στο χρέος περισσότερο και από το 2008;
  4. Τι θα γίνει με την καλπάζουσα ανεργία και την καθίζηση της ενεργούς ζήτησης;
  5. Και τέλος, για να έρθουμε και στα δικά μας, πώς θα στηριχθούν τα δημόσια οικονομικά όταν οι αγορές θα αρνούνται να δανείσουν;

Η ανεργία κι η ανισότητα θα διευρυνθεί, και στα του οίκου μας ήδη μέχρι την 31/12/2019 και πριν ο ιός κάνει την εμφάνισή του, τα στοιχεία λένε, αυτά που δεν σου λένε: Η ελληνική οικονομία είναι εξαιρετικά αδύναμη, με πολύ φτωχούς ρυθμούς ανάπτυξης (μόλις 1,9% για το 2019), χαμηλότατες επενδύσεις, περιορισμένη κατανάλωση, χαμηλή παραγωγικότητα, αρνητική καθαρή αποταμίευση και ροπή προς έλλειμμα στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές. Το χρέος της είναι μεγαλύτερο από ποτέ (356δις, ή 185% του ΑΕΠ). Τα Μνημόνια την σταθεροποίησαν νεκρώνοντας την αναπτυξιακή δυναμική! (Κ. Λαπαβίτσας)

Κάθε εθνικοποίηση θα επιστρέψει στον «νόμιμο ιδιοκτήτη» της, απορροφώντας το δημόσιο κάθε χώρας, όλη την ζημιά. Κάθε δάνειο χώρας, θα πρέπει να πληρωθεί. Η εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος προοιωνίζει την μορφή που θα αναδυθεί στο μέλλον. Η ίδια πιθανά, με πιο σκληρά χαρακτηριστικά.

Έτσι, η πραγματική αιτία της κατάρρευσης, ο Παγκοσμιοποιητικός νέο-φιλελεύθερος καπιταλισμός θα υποχωρήσει στο φόντο ξανά, αφού μορφή θα είναι ο ιός, όπως πριν ήταν το

Μεταναστευτικό. Οι μορφές αλλάζουν ενώ η διαδικασία της αλλαγής είναι αναλλοίωτη.

Η επίγνωση της διαδικασίας που περιγράψαμε είναι σημαντική για την μετά-ιό εποχή.

Με το καλό κι όταν περάσει το κακό, θα πρέπει να θυμόμαστε.

Να θυμάμαι εγώ εσένα κι εσύ εμένα.

Ότι μαζί κινδυνέψαμε, ασθενήσαμε, πεθάναμε, όπως πεθαίνουν εκατομμύρια παιδιά στο φόντο του Καπιταλιστικού κόσμου της επίπλαστης αφθονίας, και επειδή είναι στο φόντο δεν το βλέπουμε.

Ο αυτοστοχασμός είναι απαραίτητος κι η δράση πρέπει να ξεχειλίζει επίγνωση, η επιστροφή των αξιών της Δημοκρατίας, της Δικαιοσύνης, της Ισότητας, έρχονται ξανά για να επαναθεμελιώσουν τον κόσμο μας που στροβιλίζεται, χρόνια τώρα ανάμεσα σε άυλους τίτλους των κερδοσκόπων, τα ομόλογα και την λιτότητα.

Η παλλαϊκή απαίτηση για δωρεάν Υγεία, για δυνατό Εθνικό Σύστημα Υγείας με αύξηση των δαπανών πρακτικά σημαίνει : όχι όλα για την Γερμανία (ΕΕ), σημαίνει όλα για όλους.

Ο άνθρωπος πρέπει να έρθει μπροστά, να γίνει η κυρίαρχη μορφή, η κυρίαρχη ιδεολογία κι η οικονομία το φόντο. Το φόντο θα στηρίζει την μορφή, η οικονομία θα υπηρετεί τον άνθρωπο κι όχι ο άνθρωπος την οικονομία! Τα υλικά αγαθά θα είναι στην υπηρεσία του ανθρώπου κι όχι ο άνθρωπος υπηρέτης των αγαθών.

Η επίγνωση ενός λαού είναι εμπρόθετη τον κινητοποιεί σε δράση με στόχο την ικανοποίηση των αναγκών του για μια αξιοπρεπή ζωή. Χωρίς την επίγνωση κάθε δράση είναι σπασμωδική κι αντιφατική με συνέπεια να εξουδετερώνεται και εν τέλει η ζωή να γίνεται συγκρουσιακή, πολωμένη, κι ανυπόφορη.

Με αυτόν τον τρόπο εξηγούνται οι κοινωνικοί αυτοματισμοί, οι μεν εναντίων των δε! Η μία συντεχνία εναντίον της άλλης, έτσι η Πόλις, η πολιτική κοινωνία (Αριστοτέλης) δεν οδηγείται στην Αρετή. Χάνει την ψυχή της, κι η ψυχή της πολιτικής κοινωνίας, της Πόλης δεν είναι τίποτε άλλο από το πολίτευμά της. Η Δημοκρατία!

Με λίγα λόγια για αυτό η ολιγαρχία κυβερνά, και από τον φόβο να χάσει ότι έχει κερδίσει πάνω στους κόπους, τον ιδρώτα και το αίμα των κοινωνιών θα επανέλθει δριμύτερη!

Το πρόταγμα πια θα είναι πιο ξεκάθαρο από ποτέ. Δημοκρατία παντού και δημοκρατικός λαϊκός έλεγχος στις αποφάσεις που καθορίζουν τις ζωές μας.

Αυτές οι δύο τάσεις (ολιγαρχία vs δημοκρατία) θα συγκρουστούν σφοδρά και πολύ γρήγορα…

Συμβαίνει, ταυτόχρονα, και κάτι άλλο εξίσου σημαντικό. Ο ένας λαός επηρεάζει τον άλλον, κι αυτή την στιγμή πολλοί λαοί συντονίζονται στην ίδια συχνότητα γιατί παρόμοιες ανάγκες τους ωθούν σε αντίστοιχες δράσεις πχ (κίτρινα γιλέκα). Το σκληρό ευρώ απειλείται με διάλυση!

Ό άνθρωπος πρέπει να είναι η απάντηση σε κάθε ερώτημα! (Μπρεντόν). Αυτό που ξεχνούν εκείνοι που τον αναφέρουν είναι το δεύτερο σκέλος της πρότασης, σε κάθε ερώτημα!

Στα ερωτήματα που θα τεθούν ο άνθρωπος πρέπει να είναι η απάντηση, από τους πλειστηριασμούς έως το μεταναστευτικόΗ κόλλα που κρατά την κοινωνία σε συνοχή είναι και πρέπει να είναι η ανθρωπιά!

Έτσι, πρέπει εμείς να τους το θυμίζουμε. Η αυτοστοχαστική δράση οφείλει να ξεπερνά τα κόμματα ακόμη κι αν τα συμπεριλαμβάνει, κι όχι τα κόμματα να καθοδηγούν τον στοχασμό μας. Το φαινόμενο που ζούμε είναι μία κοινωνική εμπειρία παγκόσμιου μεγέθους, και θα είναι οπωσδήποτε μεταμορφωτική εμπειρία. Η επίγνωση της διαδικασίας αλλαγής των μορφών που εξηγήσαμε θα σημάνει τι μορφή θέλουμε να δώσουμε σε τούτη την μεταμόρφωση…

Κοινωνία Ανθρώπινη ή «κοινωνία» των Αγορών;

Covid 19

Ο “καλός” κι ο “κακός” φόβος…

Με αφορμή την πανδημία που ξεδιπλώνεται μέρα με την μέρα, οι αντιδράσεις των ανθρώπων ποικίλουν…
Κάποιοι τρομοκρατούνται, άλλοι αστειεύονται, άλλοι δεν παραδέχονται την πανδημία και την “καταγγέλλουν” ως κατασκευασμένη, κι άλλοι μένουν “ψύχραιμοι” με “λογικά” επιχειρήματα συγκρίνοντας την, με άλλες παλιότερες καταστροφικές επιδημίες.

Η εικόνα ίσως περιέχει: κείμενο

Κάθε αντίδραση είναι αποδεκτή ως φυσιολογική αντίδραση στην απειλή.

Η διαφορετικότητα της αντίδρασης οφείλεται στο ιστορικό πεδίο, του καθενός από εμάς. Πως δηλαδή, με ποιο τρόπο έμαθε να αντιδρά στην απειλή είτε από τς αντιδράσεις στην οικογένεια, είτε από το πόσο συχνά εκτέθηκε σε απειλές στην ζωή του…και άλλα, με λίγα λόγια εξαρτάται από την εμπειρία του, καθώς κι από τις παρούσες συνθήκες του κοινωνικού πεδίου.

Η λειτουργία αυτή του οργανισμού λέγεται και “fight” or “flight”, αντιμετώπιση της πραγματικότητας ή αποσύνδεση από αυτήν. Όλοι οι παραπάνω τρόποι περιγράφουν την διαδικασία της αποσύνδεσης, μέσω της άρνησης (παρανοϊκή συνωμοσιολογία, δεν συμβαίνει τίποτε, πχ. υπάρχει το εμβόλιο και δεν το δίνουν, η μετάληψη είναι αθώα) μέσω της αντανάκλασης του συναισθήματος (αστεϊσμοί, υποτίμηση με εκλογίκευση), εν τέλει καταλήγει “εγώ δεν κινδυνεύω!”

Η άρνηση της ευαλωτότητας μας καθιστά πιο ευάλωτους!

Κι όταν οι φαντασιωσικές αντιλήψεις της παντοδυναμίας θρυμματίζονται ο άνθρωπος καταρρέει, πανικοβλημένος! Αυτός είναι ο “κακός” φόβος.
Η αναγνώριση του υπαρκτού κινδύνου, η στοιχειώδης ενημέρωση για την πραγματική απειλή, ταυτόχρονα σημαίνει και επίγνωση της πιθανότητας να νοσήσω, επίγνωση της τρωτότητας. Φοβάμαι και προστατεύω τον εαυτό καθώς και τους άλλους, ενημερώνομαι, ακολουθώ τις οδηγίες πιστά, δηλαδή εμπιστεύομαι!
Αυτός είναι ο “καλός” φόβος.

Ατομική και κοινωνική ευθύνη!

Η “διάκριση” του ιού στις μεγάλες ηλικίες κάνει υγιείς συνανθρώπους μας μικρότερων ηλικιών να αισθάνονται αρκετά ασφαλείς κι αυτό δεν είναι κακό. Η πιθανότητα να νοσήσουν είναι ίδια, να καταλήξουν όμως όχι. Μπορούν ωστόσο να γίνουν φορείς και να πλήξουν ασθενέστερους.
Η αντίδραση των νέων που ορθώς στηλιτεύεται δεν είναι, απαραίτητα, στάση αδιάφορη. Είναι στάση αντίδρασης στο θάνατο και την φθορά, επιπόλαιη ωστόσο και επικίνδυνη για τους άλλους.

Κάθε πανδημία αποτελεί κοινωνική εμπειρία. Η αποθέωση της ατομικότητας και της ατομικής ευθύνης στις μέρες μας έχει ορατά αποτελέσματα. Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα όπου τέμνεται η ατομική με την κοινωνική ευθύνη, όπου δεν είναι κάποιος υπεύθυνος για τον αποθεωμένο Εαυτό αλλά υπεύθυνος και για τον Άλλον.

Ο ένας εξαρτάται από τον Άλλον!

Η αλληλεγγύη ήταν και θα είναι πάντα το μέσο της επιβίωσης για τις ανθρώπινες κοινωνίες!

Είναι παράξενα αντιφατικό για την ατομικίστικη εποχή μας, η αλληλεγγύη να μας θυμίζει πόσο ανάγκη έχουμε να εμπιστευτούμε ο ένας τον άλλον, σε αυτήν την παράνοια (συνομωσίες, εθνικιστικά, θρησκευτικά παραληρήματα), η ασθένεια κι ο θάνατος μας συντροφεύει όλους κι η υγεία , η ζωή εξαρτάται από την κοινωνική συνείδηση και ευθύνη!

ΥΓ. Ο έλλογος φόβος, η γνώση, η αλληλεγγύη, η εμπιστοσύνη, είναι τα μέσα που θα μας βοηθήσουν να ξεπεράσουμε με απώλειες κι αυτήν την πανδημία.
Κλείνοντας θέλω να εξάρω, το νοσηλευτικό προσωπικό του ταλαιπωρημένου και αδίκως κατηγορούμενου Εθνικού Συστήματος Υγείας. Εύχομαι μετά από αυτό όλοι να απαιτήσουμε και να υπερασπιστούμε το ΕΣΥ απέναντι σε κάθε επιβουλή εμπορευματοποίησης!

Η πλάνη της αυτα-αγάπης…

Η Σχέση με τον Εαυτό είναι μία ψευδής σχέση. Δεν υφίστανται οντολογικά, δηλαδή δεν υπάρχει! Ο ατομικισμός/ναρκισσισμός στην εποχή της ψηφιακής κουλτούρας είναι διάχυτος παντού. Από την “σέλφι” έως και τον δικαιωματισμό.

Ο κατακερματισμός του ανθρώπου σε χαρακτηριστικά και ποιότητες, η αναγωγή του, από άνθρωπο σε άτομο με ιδιότητες που τον ορίζουν ως διαφορετικό, παρεισφρύει σε λογής – λογής νεο-λογισμούς και όρους που βρίσκουμε διάσπαρτους σε κείμενα ιστοσελίδων, αλλά και σε δημοφιλή βιβλία ψυχολογικού περιεχομένου.

Παραδειγματικά αναφέρω το νεο-λογισμό της αυτα-γάπης, αλλά και εν γένει της σχέσης με τον Εαυτό. Η Σχέση με τον Εαυτό είναι κίβδηλη αφού για να υπάρχει σχέση χρειάζεται ο Άλλος. Εξάλλου σχέση (είτε καλή είτε κακή) ορίζεται ως ο ψυχολογικός χώρος που συν-δημιουργείται από την επαφή, τουλάχιστον, δύο διαφορετικών ανθρώπων.

Ακόμη κι η αίσθηση της υπαρκτής ατομικότητας, δημιουργείται στο βρεφικό στάδιο με τρόπο που ο Άλλος είναι απαραίτητος και βασικό συστατικό για την δημιουργία της αίσθησης εαυτού. Με λίγα λόγια χωρίς τον Άλλον δεν μπορεί να συσταθεί η αίσθηση του Εαυτού, και επομένως η αντίληψη “Εγώ είμαι”, δηλαδή ο εαυτός συστήνεται μέσω της σχέσης με τον Άλλον (πχ. η μητέρα για το βρέφος).

Οι λέξεις έχουν σημασία, γιατί εμπεριέχουν νοήματα και εν ολίγοις τα νοήματα μας οδηγούν σε έναν ή άλλο τρόπο να σκεφτόμαστε. Κάπως έτσι, οδηγούμαστε στην ατομοκεντρική σφαίρα του κόσμου μας, όπου το κέντρο είμαστε εμείς κι όλα γυρίζουν γύρω από την ασημαντότητα της ύπαρξής μας. Οι ανάγκες μου, οι επιθυμίες μου, οι σκέψεις μου, τα θέλω μου, η αποθέωση τους από τις, παντός είδους, ρηχές αναλύσεις επιτυγχάνουν να απωθήσουν την ανυπόφορη αίσθηση της ασημαντότητας στο χάος, και να την μετατρέψουν ως σημαντικότητα, τέτοια που οι άλλοι δεν είναι απαραίτητοι, παρά εργαλεία εξυπηρέτησης των αναγκών, επιθυμιών κλπ. Επομένως όταν διαβάζουμε και λέμε η σχέση με τον εαυτό, τι εννοούμε πράγματι;

Αν συμφωνούμε έως εδώ, ότι για να υφίστανται σχέση χρειάζονται, τουλάχιστο, δύο, τότε όντως δημιουργούμε μία ψευδο-σχέση διαιρώντας τον εαυτό σε δύο.Πολλοί όροι έχουν διατυπωθεί για αυτή την διαίρεση, για παράδειγμα αναφέρω Ανώτερος – Κατώτερος, Εσώτερος (πνευματικός) – Υλικός (σωματικός). Συνέπεια της Καρτεσιανής διαίρεσης που απαντάται ευρέως και στην Θεολογία.

Αν δοκιμάσετε να τους ορίσετε πιθανά να διαπιστώσετε την διαίρεση στην οποία αναφέρομαι. Εν τέλει, κατά την προσπάθεια να τους περιγράψετε, αναρωτηθείτε ποιος περιγράφει; Αν η προφανής απάντηση είναι «εγώ», τότε, αναρωτηθείτε ποιον περιγράφετε; Αν η ευλογοφανής απάντηση είναι «εμένα», η διαίρεση γίνεται πια ολοκάθαρη.

Συμφωνείτε άραγε, ότι κάθε περιγραφή ενός αντικειμένου αποτελεί την αντίληψη εκείνου που περιγράφει το αντικείμενο; Αν συμφωνείτε μπορείτε να καταλάβετε ότι μετατρέψατε τον εαυτό σας σε αντικείμενο κι ότι λέτε για τον εαυτό σας δεν είναι τίποτε περισσότερο από την αντίληψη που έχετε για αυτόν, κι όχι ο Εαυτός.

Ακριβώς για τα παραπάνω η σχέση αυτή είναι φανταστική, μη πραγματική, κίβδηλη.

Ο άνθρωπος δεν υπάρχει εν κενώ, υπάρχει μέσα σε κάτι, από το οποίο προέρχεται. Αυτό το κάτι, είναι η κοινωνία (οικογένεια, χωριό, πόλη, έθνος) για αυτό ο Αριστοτέλης λέει ότι ο άνθρωπος είναι κοινωνικό και πολιτικό ον.

Η υπέρμετρη και ανεδαφική αυτοεκτίμηση προάγει το Εγώ ως το απόλυτο κέντρο που όλα περιστρέφονται γύρω από αυτό. Κατ’ ουσίαν ο εαυτός δεν υπάρχει, παρά μόνο ως τα σημεία επαφής μας με το περιβάλλον. Τα σημεία της επαφής γίνονται σημεία επίγνωσης της ύπαρξης, αισθήσεις και συναισθήματα.

Αν σας φαίνεται περίεργο δοκιμάστε να πειραματιστείτε, δοκιμάστε για λίγο να απομονώσετε τις βασικές αισθήσεις, κλείνοντας μάτια και αυτιά, σταματώντας για λίγο να εισπνέετε, χωρίς περιβαλλοντική αλληλεπίδραση και είμαι βέβαιος ότι θα καταλάβετε με βιωματικό τρόπο τι σημαίνει σημεία επαφής.

Αν θέλετε να βιώσετε την αγάπη βρείτε κάποιον άλλον, αγαπήστε και ρισκάρετε. Κάθε ματαίωση, είναι επώδυνη. Κάθε οδύνη μπορεί να γίνει το πρώτο σκαλί στην σκάλα της αποδοχής, δίνοντας νόημα σε μία ζωή που αναπόδραστα τελειώνει, και χωρίς τον άλλον θα τελειώνει πράγματι χωρίς κανένα νόημα.

ΥΓ. Να σημειωθεί εδώ, ότι για να γίνουμε «εμείς» χρειάζεται πρώτιστα να γίνω «εγώ» και «εσύ», ωστόσο αυτό είναι κάτι εξόχως σημαντικό που το κείμενο δεν πραγματεύεται.

Ο ψυχοθεραπευτής Παύλος Κουτρουφίνης εργάζεται στο ιδιωτικό του γραφείο στο Ναύπλιο, με άτομα, ζευγάρια και θεραπευτικές ομάδες. Στην εργασία και την ζωή στηρίζεται στην φιλοσοφία της Gestalt

Κουραμπιέδες, σελοφάν και θλίψη…

Χριστούγεννα εν όψη : χαρά, θαλπωρή, κουραμπιέδες, μελομακάρονα, δώρα, αγκαλιές, φιλιά, ευχές, ειρήνη, αγάπη, οικογενειακό τραπέζι, συντροφιά, είναι λέξεις – σύμβολα που εμπεριέχουν νοήματα, τέτοιες μέρες έρχονται στο μυαλό μας.

Όλα τούτα δημιουργούν στους περισσότερους (ποιος μπορεί να πει με σιγουριά;) αίσθημα ευφορίας και χαράς. Σε άλλους βαθιά αίσθηση μοναξιάς, λύπης και θλίψη.

Ο Σκρουτζ δεν ήταν κακός, δεν ήταν τοξικός, μόνος ήταν!

Η αιτιοκρατία μας οδηγεί στο επισφαλές συμπέρασμα ότι αυτοί οι άνθρωποι είτε δεν είναι «καλά» είτε ότι κάτι τους έτυχε.

Πράγματι, η νοσταλγία των χαμένων ονείρων των παιδικών χρόνων, η απώλεια κάποιου προσώπου και το μαρτύριο της «άδειας» καρέκλας, η φτώχεια, η ανεργία, η απώλεια της οικονομικής δυνατότητας να περάσουμε αυτές τις γιορτινές μέρες όπως κάποτε, είναι μερικοί από τους λόγους που μπορούμε να πούμε με ασφάλεια ότι δημιουργούν το υπόστρωμα ανάδυσης δύσφορων συναισθημάτων.

Με τούτα, ο λογισμός μας συνάδει με αυτό που λέμε «κοινή» λογική (αδόκιμος όρος στις μέρες μας) δικαιολογεί στα μάτια μας εκείνους που βιώνουν θλίψη κι απελπισία.

Όμως υπάρχουν και κείνοι οι άλλοι…

Εκείνοι που ενοχλητικά μας θυμίζουν όλα όσα θέλουμε να μην γνωρίζουμε, κι αν γνωρίζουμε, όλα όσα θέλουμε να ξεχνούμε. Την ματαιοδοξία, την απουσία εγγενούς νοήματος, και την επίγνωση της θνητότητας (έξω από δω, όπως λέγεται).

Είναι εκείνοι που «αναίτια» για τον γραμμικό μας λογισμό νιώθουν όπως νιώθουν, κι αποτελούν το όνειδος, εισπράττουν τον ψόγο και την κατάκριση, χαρακτηρίζονται άνθρωποι τοξικοί, αρνητικοί, με σκούρα αύρα, γκρινιάρηδες, θύματα, ανίκανοι να δουν την θετική πλευρά της ζωής, καταθλιπτικοί.

«χαμογέλα ρε, τι σου ζητάνε;»

Θα συνεχίσω με αυτό, που θα ήταν κανονικά το συμπέρασμα στο τέλος

οι υγιείς αρρωσταίνουν.

Κι αρρωσταίνουν λειτουργώντας ως ενδείκτες, αταίριαστα λαμπάκια σαν κι αυτό της έλλειψης καυσίμου στο αυτοκίνητο σας. Αταίριαστα λαμπάκια ανάμεσα στα χιλιάδες, μυριάδες λαμπιόνια της χαράς των ημερών.

Λειτουργούν ως ενδείκτες για εμάς τους «υγιείς», για όλους εμάς που οι «κεραίες» μας συντονίζονται ως δέκτες των πομπών της επίπλαστης ευτυχίας που διαφημίζεται, περίπου ως προϊόν. Οι «κεραίες» των άλλων συντονίζονται με την υποκρισία, το ευκαιριακό, τον ατομικισμό, τα πλαστά συναισθήματα, την κατανάλωση του άλλου, την διαφημιστική καμπάνια, την «αναγκαστική» ευτυχία.  

Καταναλώνουμε τα συναισθήματα της χαράς, όπως τρώμε αδηφάγα τους κουραμπιέδες. Καταναλώνουμε τις σχέσεις αφού εκπληρωθούν οι πρόσκαιρες επιθυμίες, που η «ποπ» ψυχολογία του διαδικτύου ονομάζει ανάγκες. Καταναλώνουμε τον άλλον, περίπου ως εργαλείο εξυπηρέτησης πόθων, ονείρων, κι έπειτα τους πετούμε σαν το σελοφάν της λαχταριστής άδειας πιατέλας.

Δύσμοιροι ευτυχισμένοι καταναλωτές προϊόντων, δώρων, ονείρων κι ανθρώπων.

Σε αυτή την μέθεξη της ευφάνταστης ειρήνης κι αγαλλίασης για «όλον» τον κόσμο, η υποκρισία σπάζει στα μούτρα μας ορμητικά σαν το κύμα στην πέτρινη προκυμαία.

Ο ενοχλητικός άλλος γίνεται το απωθητικό αντικείμενο, μας χαλνάει το γιορτάσι κι εδώ συχνά σκεφτόμαστε κι άλλοτε λέμε κιόλας: «χαμογέλα ρε, τι σου ζητάνε;»

Η παντοδυναμία της ποπ «ψυχολογίας» και κουλτούρας, σκέψου θετικά, βρίσκεται διάχυτη παντού. Από τα μεσημεριάτικα της άθλιας υπο-κουλτούρας με «ψυχολογική» επίγευση από παντός είδους ψυχολογιο-λογούντες έως την επιθετική διαφημιστική εκστρατεία για κατανάλωση, τις βιτρίνες απαστράπτουσας ευμάρειας και χαράς στο φόντο της κοινωνίας που ρέπει στην θλίψη.

Η κανονικότητα των χαρούμενων γιορτών αναδεικνύει εκείνους ως μη κανονικούς. Κάθε τους προσπάθεια να γίνουν «φυσιολογικοί» προσκρούει σε αυτήν την επιταγή.

«Γίνε θετικός».

Σα να μην έφτανε η αίσθηση της λύπης, προστίθεται σε αυτή κι η υποχρέωση να σκεφτούν θετικά. Με τρόπο, μάλιστα, υπερφυσικό. Να γίνουν σαν εμάς, τυφλοί και κωφοί.

Η κοινωνική «εντολή» της αγοράς για περισσότερη κατανάλωση (Οι χαρούμενοι ψωνίζουν περισσότερο, κι οι στενοχωρημένοι ψωνίζουν για να γίνουν χαρούμενοι. Η άθλια μεταφορά της θεραπείας, λανσαρισμένη ως shop therapy. Η αποθέωση της ματαιότητας!) σκέψου θετικά, επενεργεί με τρόπο ψυχαναγκαστικό να υποδυθούν κάτι άλλο, να αρνηθούν τα συναισθήματά τους, με συνέπεια είτε να υποκρίνονται ως μέρος της καθολικής υποκρισίας ώστε να έχουν την αίσθηση του ανήκειν είτε να μην τα καταφέρνουν και να νιώθουν περίπου συναισθηματικά ανάπηροι, βαθαίνοντας την θλίψη, την απόκοσμη αίσθηση μοναξιάς, την μνησικακία για αυτούς που μοιράζονται μία φέτα ψωμί, αλειμμένη με light βούτυρο, σαν την καλοστημένη διαφήμιση της πρέπουσας ευτυχισμένης οικογένειας.

Η απουσία δημιουργεί κενό, το κενό γεμίζει με πόνο. Ο πόνος, δηλαδή, έγκειται στην απουσία. Η απουσία της ανθρωπιάς, της συμπόνιας, της συντροφικότητας, της συλλογικότητας, γεμίζει με πόνο. Εκείνος που τον αισθάνεται είναι υγιής και θλίβεται, κι ας μην το γνωρίζει.

Για τους πολλούς εκείνος είναι ο προβληματικός, ο τοξικός άνθρωπος, γεμάτος αρνητισμό κλπ., και κάπως έτσι το πιστεύει κι αυτός. Αποδέχεται τον κοινωνικό καθωσπρεπισμό των ημερών, απορρίπτοντας τα μη κοινωνικά αποδεκτά συναισθήματά του.

ΥΓ. Όλα τούτα μπορεί και να τα γράφω γιατί μικρός συμπαθούσα τον Σκρούτζ. Τον συμπαθούσα, μυστικά από τους άλλους, γιατί όλοι τον αντιπαθούσαν κι ανησυχούσα μήπως δεν ήμουν κανονικός! Ο λόγος της συμπάθειας ήταν ακριβώς γιατί δεν βρίσκονταν κανείς να τον συμπαθήσει. Ο Σκρουτζ δεν ήταν κακός, δεν ήταν τοξικός, μόνος ήταν!

Ο ψυχοθεραπευτής Παύλος Κουτρουφίνης εργάζεται στο ιδιωτικό του γραφείο στο Ναύπλιο, με άτομα, ζευγάρια και θεραπευτικές ομάδες. Στην εργασία και την ζωή στηρίζεται στην φιλοσοφία της Gestalt

“Η μεσότητα. Ο τρίτος δρόμος για την απελευθέρωση από την οδύνη της μετριότητας”

Παρουσίαση – Ομιλία, στα πλαίσια της 2ης Διημερίδας Gestalt στο Ναύπλιο

Η προσέγγιση του θέματος αγγίζει και αγγίζεται από την φιλοσοφία. Η φιλοσοφία ορίζεται ως μία θεωρητική προσέγγιση αναζήτησης της αλήθειας.

Η μόνη αλήθεια που μπορούμε με σιγουριά να ισχυριστούμε ότι υπάρχει, είναι ότι αλήθεια δεν υπάρχει, με τρόπο αντικειμενικό, όπως υπάρχει αυτό το τραπέζι για παράδειγμα.Ανάμεσα στο μεταφυσικό και την εμπειρία (λογισμό της απαγωγικής/ παραγωγικής σκέψης και την επαγωγική σκέψη της επιστημονικής γνώσης, του εμπειρισμού) κινείται η φιλοσοφία, η ίδια της η φύση είναι η φύση της μεσότητας.

Η φιλοσοφία ωστόσο, πρέπει να έχει ένα πραξιακό χαρακτήρα. Η ενατένιση του κόσμου κι η προσπάθεια απόδοσης ενός καθολικού νοήματος δεν αρκεί όταν δεν αλλάζει αυτό το οποίο πραγματεύεται.

Για τον Μαρξ ισχύουν τα ακόλουθα: «Οι φιλόσοφοι απλώς εξηγούσαν τον κόσμο με διάφορους τρόπους. Το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε».

“Γνωρίζουμε τον κόσμο για να τον αλλάξουμε, και τον γνωρίζουμε αλλάζοντάς τον” 

Με αυτήν την έννοια  γνωρίζω τον εαυτό για να τον αλλάξω, και γνωρίζοντας αλλάζω. Κάθε επίγνωση μικρή ή μεγάλη, βαθειά αποκαλυπτική ή επιφανειακά ρηχή γίνεται η μητέρα της αλλαγής αναπόδραστα. Ο εαυτός δεν υπάρχει εν κενώ, όπως και τίποτε δεν είναι ανεξάρτητο από το περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκεται και κυρίως μέσα στο περιβάλλον από το οποίο προέρχεται.

Ερχόμαστε από τον κόσμο από τον οποίο περιεχόμαστε ταυτόχρονα!

Θα προσπαθήσουμε με απλά λόγια να προσεγγίσουμε έννοιες όπως, η μεσότητα, η έλλειψη, η υπερβολή, η αρετή, η αριστεία, και πως σχετίζονται με την οδύνη της μετριότητας.

Ο ανθρώπινος οργανισμός δημιουργεί συνήθως πέπλα συχνά αδιαπέραστα, ικανά ώστε να μην αισθάνεται τον πόνο. Αυτό είναι καλό.Τα πέπλα αυτά γίνονται  προσωπικότητα, συμπεριφορές και συμπτώματα, αυτό είναι κακό.

Μερικά από τα συμπτώματα μπορούν να είναι διαταραχές της διάθεσης, θλίψη και μελαγχολία. Μπορούν να γίνονται ακατάβλητο άγχος, πανικός, και συνεχής προγραμματισμός κι έλεγχος τελειομανία, τελειοθηρία. Μπορούν να γίνονται σκέψεις γεμάτες φόβο για το μέλλον, για την ασθένεια, το θάνατο. Μπορούν να γίνονται φαντασία με ονειροπόληση για κυριαρχία, επικράτηση, δόξα, κι αναγνώριση. Μπορούν να γίνονται σωματικοί πόνοι στον αυχένα, πόνοι στην μέση και τους μύες, πόνοι στο στομάχι και την κοιλιά, δερματικές παθήσεις και αυτό-άνοσα σύνδρομα.

Εμείς κυρίως θα ασχοληθούμε με την οδύνη της μετριότητας που μπορεί να περιέχει μερικά ή και όλα τα παραπάνω.

Η μετριότητα συνήθως συγχέεται με την μεσότητα, έχει παρανοηθεί ώστε να σημαίνει στην καθομιλούμενη αυτό που λέμε μέσος άνθρωπος. Κι όταν λέμε μέσος άνθρωπος, πιθανά και να σκεφτόμαστε, κανονικός. Έχουμε ανάγκη να κανονικοποιήσουμε την μετριότητα, με αυτόν τον τρόπο ησυχάζουμε, κάπως.

Ωστόσο η μητέρα της μετριότητας που είναι η σύγκριση παραμονεύει διαρκώς, και σε κάθε ανύποπτη για μας στιγμή θα καταφέρει ένα καίριο χτύπημα και πάλι. Όλο αυτό μπορεί να πάρει μορφή στην πιο απλή ερώτηση «Με βρίσκεις όμορφη σήμερα;»

Οι συγκρίσεις δίνουν και παίρνουν. Πότε για να νιώσουμε ικανοποίηση από την υπερβολή, την ανωτερότητα σε σχέση με κάποιον άλλον που στην σύγκριση μοιάζει κατώτερος. Πότε για να νιώσουμε λύπη για την έλλειψη, που γρήγορα μπορεί να γίνει σαδιστική ικανοποίηση από την κατηγορία από τον εαυτό προς τον εαυτό, επειδή ζυγίσθηκε και βρέθηκε ελλιπής ως προς τον άλλον. Πχ. «Είσαι ένας άχρηστος, ανίκανος, βλάκας, είσαι μια χοντρή, άσχημη, ηλίθια κ.λ.π.»

Δεν είναι λίγοι και λίγες, άνθρωποι που έρχονται στα γραφεία μας, και στις πρώτες κουβέντες λένε «θέλω να γίνω καλύτερος άνθρωπος»

Κι ενώ στο πρώτο άκουσμα αυτής της αθώας και «κανονικοποιημένης» δήλωσης, φαίνεται εντάξει δηλαδή κανονική, με μια δεύτερη ματιά αποκαλύπτεται η έλλειψη που διψάει για υπερβολή.

Αναρωτηθείτε μαζί μου, όσοι κι όσες σκέφτεστε παρόμοια,

«Για ποιον δεν είμαι αρκετά καλός; Ποιος με θέλει καλύτερο; Ποιος με κρίνει; Ποια είναι τα κριτήρια; Πότε θα γίνω αρκετά καλός, Πότε δεν θα με κρίνει; Πότε θα εκπληρώσω τα κριτήρια; Αλήθεια, τα κριτήρια αυτά ποιος τα βάζει, ποιος τα έβαλε, πως ξεφύτρωσαν μέσα στο κεφάλι μου; Ποιο άραγε προσφιλές σε εμένα πρόσωπο θα ταίριαζε να μου λέει, πρέπει να προσπαθώ περισσότερο;»

Για να φτάσω κάπου πρέπει πρώτα να ορίσω που θέλω να φτάσω, να έχω δηλαδή ένα σκοπό, ένα στόχο. Πριν από αυτό όμως χρειάζομαι να γνωρίζω που είμαι, ώστε να χαράξω πορεία από εδώ που βρίσκομαι εκεί που στοχεύω να φτάσω. Έτσι σας καλώ να αναρωτηθείτε ξανά, που βρίσκεστε αυτή την στιγμή στην ζωή σας; Και που θέλετε να πάτε; Γιατί;

Εδώ θέλω να προσθέσω τούτο, πολλές φορές λέμε είμαι αυτό ή το άλλο.

Ωστόσο για σκεφτείτε, αυτό που λέτε είναι όλα όσα είστε και γίνεστε; Ή μήπως όλα όσα λέτε είναι η αντίληψη που έχετε για τον εαυτό σας; Και ο εαυτός σας είναι πολλά περισσότερα, από όσα αντιλαμβάνεστε;

Αν συμφωνείτε, ότι είστε περισσότερα από όσα αντιλαμβάνεστε δηλαδή δέχεστε ότι δεν γνωρίζετε ολόκληρο τον εαυτό σας, όταν λέτε θέλετε να γίνετε καλύτερος τι ακριβώς λέτε;

Μήπως λέτε ότι θέλετε να γίνεται καλύτερος από αυτό που αντιλαμβάνεστε ότι είστε; Μήπως λέτε ότι θέλετε να αντιλαμβάνεστε καλύτερα τον εαυτό σας όλο και περισσότερο; Μήπως τελικά, λέτε ότι απλώς θέλετε να γίνεστε ολοένα και περισσότερο ο εαυτός σας, όλα όσα μπορείτε να γίνεστε;

Ο πόνος που προκαλείται στον εαυτό σας μέσω των διαρκών, προφανών, εμφανών, και αφανών συγκρίσεων είναι πολλές φορές αφόρητος, για αυτό μπορεί να καλυφθεί από τις εξαρτήσεις για παράδειγμα. Το τζόγο, τα ναρκωτικά, την ψηφιακή εξάρτηση, τις εξαρτητικές σχέσεις, από την εργασιομανία, από την συνεχή επιδίωξη της τελειότητας είτε πρόκειται για τον βαθμό στο μεταπτυχιακό είτε πρόκειται για ένα αποστειρωμένα τέλεια καθαρό σπίτι.

Ήδη χωρίς να αναφερθούμε καθόλου στην πόλωση που δημιουργείται στον εαυτό μιλάμε για αυτήν αρκετή ώρα.

Ο εαυτός είναι χωρισμένος στα δυο. Αυτός που κρίνει και κείνος που κρίνεται. Αυτός που έχει τα κριτήρια και στέκεται αφ’ υψηλού, ο κριτής. Κι ο άλλος, ο αδύναμος, ο ευάλωτος, ο μικρός, αυτός που δεν φτάνει και υποφέρει, ο κρινόμενος.

Μάταιος είναι αυτός ο ανθρώπινος αγώνας, η προσπάθεια δηλαδή να περάσει από τον πόλο του αδύναμου στον πόλο του δυνατού. Από την μεριά της κατωτερότητας στην απέναντι, εκείνη της ανωτερότητας. Από την μετριότητα στην τελειότητα.

Αυτός ο αγώνας μπορεί να περιλαμβάνει, διακρίσεις, επιτυχία, καλή δουλειά, πολλά χρήματα, οτιδήποτε που στην σύγκριση μπορεί να μας βγάζει στον αφρό.

Κι είναι μάταιος, γιατί άραγε;

Κι είναι αλήθεια μάταιος γιατί η βαθιά αίσθηση της κατωτερότητας δημιουργεί την “ανάγκη*” για την επίτευξη της ανωτερότητας και απλά, ποτέ δεν φτάνει. Ο αδηφάγος εαυτός απαιτεί πάντα περισσότερα. Μοιάζει σαν τον αγώνα γεμάτο αγωνία, να προσπεράσω το προπορευόμενο όχημα σε δρόμο ταχείας κυκλοφορίας. Όσους και να προσπεράσεις πάντα θα υπάρχει κάποιος μπροστά. (ανάγκη*: ενώ η πραγματική ανάγκη είναι αυτή της αποδοχής, του εαυτού και των άλλων. Ο τρόπος είναι μόνο μέσα από την επίτευξη υψηλών επιδόσεων)

Κινείται ο άνθρωπος, τι τον κινεί; Μήπως η αποφυγή του πόνου που θρέφει στα σωθικά του, η αποφυγή της οδύνης της μετριότητας; Πως τον αποφεύγει; Κάνοντας πράγματα σαν κι αυτά που προανέφερα. Εν τέλει τον αποφεύγει; Πρόσκαιρα, γιατί η χαρά της κορυφής βαστά για λίγο.Η χαρά μεταμορφώνεται, παίρνει νέα μορφή, αυτή του φόβου της απώλειας.

Αγωνιά προσπαθώντας να διατηρήσει τα κεκτημένα. Κι έπειτα δεν αργεί να επαναλάβει νέο κύκλο, αφού πάντα στην σύγκριση θα υπάρχει κάποιος προπορευόμενος.Το κίνητρο φαίνεται να είναι έξω από τον άνθρωπο, είναι η επιβεβαίωση από το περιβάλλον, η επιβεβαίωση της επάρκειάς του, η επιβεβαίωση της αξίας, η επιβεβαίωση της ίδιας της ύπαρξης.

Πως και συνέβη αυτό;

Με ποιο τρόπο δηλαδή έγινε κίνητρο η επιβεβαίωση;

Με ποιο τρόπο η υπερβολή προσπαθεί να αναπληρώσει την έλλειψη; Πως δηλαδή συστήθηκε αυτή η αντίληψη της μετριότητας για τον εαυτό, έτσι ώστε η επιβεβαίωση να γίνει το καρότο μιας ολόκληρης ζωής;

Στα μάτια του σημαντικού άλλου βρίσκεται είναι η απάντηση.

Αξίζει να αναφερθούμε στον όρο διαμεσολάβηση. Διαμεσολάβηση είναι η ενέργεια εκείνη που παρεμβαίνει ανάμεσα σε δύο, πρόσωπα, ομάδες, κράτη κτλ.

διαμεσολαβώ : παρεμβαίνω ανάμεσα

Μέχρι τώρα οδηγηθήκαμε στο συμπέρασμα ότι είναι άλλο η αντίληψη που έχουμε για τον εαυτό κι άλλο ολόκληρος εαυτός, Η αυτό-αντίληψη είναι μόνο, ένα μικρό μέρος της ύπαρξης μας.        

Έτσι ανάμεσα σε εσάς και την αντίληψη που έχετε για τον εαυτό, ποιος διαμεσολάβησε άραγε; Πότε; Που; Πως;

Ο άνθρωπος – βρέφος δεν έχει καμία αντίληψη για τον εαυτό του. Αυτή συστήνεται σιγά-σιγά, μέσω της μητρικής σχέσης, που μπορεί να είναι η μητέρα ή ο φροντιστής του βρέφους.

Τα μάτια του σημαντικού άλλου γίνονται ο καθρέφτης που το βρέφος καθρεφτίζεται, η εικόνα που θα δει σχετίζεται όχι με τα μάτια, αλλά με την ματιά. Η αίσθηση καταγράφεται στο σώμα και την λειτουργία του και συνδέεται άρρηκτα πια με την εικόνα που εσωτερικεύει και σχετίζεται με το ποιος είμαι.

Για φανταστείτε τον σημαντικό άλλο, που για λόγους ευκολίας θα λέμε μητέρα, να μην είναι διαθέσιμη για τις ανάγκες του βρέφους, για χίλιους λόγους;

Κι ας πάρουμε ως παράδειγμα κάτι «κανονικοποιημένο»

Επειδή είναι απλώς εργαζόμενη στην δουλειά, εργαζόμενη στο σπίτι, να φροντίζει κι άλλο παιδί, να οργανώνει, να καθαρίζει, να πλένει, να διαβάζει τα άλλα παιδιά, να προγραμματίζει, και να πρέπει να είναι ξεκούραστη και καλόδεχτη σε κάθε κέλευσμα του βρέφους. Το κουρασμένο βλέμμα της, το δικό της δεν αντέχω άλλο, θα είναι το σύστοιχο της εμπειρίας του βρέφους για να την αυτοεικόνα του. «Δεν με αντέχουν, είμαι φορτικός, δεν είμαι καλός, είμαι λίγος, μέτριος, κακός.

Αυτή η κακότητα, η μετριότητα θα κρυφτεί στα πιο βαθιά υπόγεια της ύπαρξης. Το κυνηγητό μόλις άρχισε, το κυνηγητό για την αποφυγή του πόνου της απόρριψης. Το κυνήγι για την ανακάλυψη του ιδανικού, της τελειότητας. Ίσως έτσι γίνει αποδεκτός. Ένα κυνήγι, που μπορεί να διαρκέσει μια ολόκληρη ζωή, και μετά πεθαίνεις.

Αν σκεφτούμε ακόμη, ότι κι η μητέρα υπήρξε βρέφος, πιθανά με παρόμοιες εμπειρίες, μπορείτε να καταλάβετε ότι προσθέτουμε κρίκους στην αλυσίδα. Εμείς είμαστε οι κρίκοι κι η αλυσίδα πλεγμένη ολόγυρά μας.

Μία μητέρα, ένας φροντιστής που δεν είναι διαθέσιμος μαθαίνει στο βρέφος που θα γίνει παιδί, ότι είναι περιττό. Αργότερα αυτό μπορεί να βιώνει τον φόβο της εγκατάλειψης λόγω της παραμέλησης των συναισθηματικών του αναγκών ως βρέφος.

Έπειτα μαθαίνει να τις παραμελεί, μαθαίνει να ακρωτηριάζεται για να μπορεί να υπάρχει ως αποδεκτό, μαθαίνει να γίνεται εξαρτημένο από την επιβεβαίωση του άλλου για να έχει αίσθηση αξίας.

Δείτε πόσο βαθύ είναι, έπειτα η συμπεριφορά της σύγκρισης για παράδειγμα, είναι απλώς φυσική συνέπεια.

Περνάει μία ολόκληρη ζωή κυνηγώντας την επιτυχία, την τελειότητα αφού βαθιά μέσα του γνωρίζει ότι δεν αξίζει και φοβάται μην κι οι άλλοι ανακαλύψουν την ένδεια, την φτώχεια του, την μετριότητά του. Από φόβο οδηγείται στην ματαιοδοξία, την κενοδοξία.

Βλέπεται;

Ο πόνος της απόρριψης πήρε άλλη μορφή πια, έγινε φόβος, φόβος για την αποτυχία.

Ο καταναγκασμός της επανάληψης για επιβεβαίωση οδηγεί στην υπερβολή, για να γεμίσει το βαθύ κενό της έλλειψης αποδοχής.

Αν, από τα λόγια που διαβάζετε βρίσκετε αυτήν την στιγμή σε αδιέξοδο, αυτό είναι καλό σημάδι.

Η επίγνωση του αδιεξόδου, δημιουργεί αφόρητα συναισθήματα, πνιγηρά κι ενδεχομένως απογοήτευσης. Πιθανά όμως και να θυμώσετε, αυτόν τον θυμό σας κρατήστε τον θα σας χρειαστεί στον δρόμο για την απελευθέρωση. Μπορεί να γίνει για λίγο, ο σύντροφός σας ώστε να περάσετε από την όχθη του φόβου για την αλλαγή, σε κείνη την όχθη της ελευθερίας. Τότε ο θυμός θα χει γίνει κατανόηση.

Είναι καθαρό έως τώρα ότι δύο μέρη, δύο θέσεις του εαυτού συγκρούονται. Ας ονομάσουμε γενικά αυτές τις δύο θέσεις, ως ανωτερότητα έναντι της κατωτερότητας.

Στην ενδοψυχική αυτή, σύγκρουση συνήθως ταυτιζόμαστε με την μία πλευρά του εαυτού μας, αυτήν που αναγνωρίζουμε ως σωστή. Την άλλη την αγνοούμε ως λαθεμένη. Και επομένως αγνοούμε την σύγκρουση, πλην όμως αυτή η ενδοψυχική σύγκρουση διαμεσολαβεί στις σχέσεις μας με τον Άλλο.

Παρεμβαίνει δηλαδή και ως μη ορατή, γίνεται το συγκρουσιακό πεδίο της σχέσης με τον Άλλον. Αγνοώντας τον τρόπο με τον οποίο σχετίζομαι, ως ανώτερος ή ως κατώτερος στη σχέση.

Η Επίγνωση των μερών του εαυτού είναι η διαδικασία μεσότητας, είναι ο δρόμος που οδηγεί στην κατάκτηση της Αρετής και την Αριστεία. Η Αριστεία είναι συνέπεια της μεσότητας κι όχι της ακρότητας. Από την ακρότητα, δεν μπορεί να καταχτηθεί η Αρετή.

Μεσότητα

Έχει γίνει, ελπίζω, ξεκάθαρο ποια είναι η έλλειψη και ποια είναι η υπερβολή. Η μεσότητα ορίζεται ως το μέσον ανάμεσα σε δύο άκρα.

Ο φιλόσοφος μας λέει ότι το μέσον βρίσκεται όταν το αντικείμενο έχει συνέχεια και διαιρετότητα. Αναφέρει στα «Ηθικά»: «Διαιρώντας κάτι που έχει για γνωρίσματά του τη συνέχεια και τη διαιρετότητα μπορούμε να έχουμε ή δύο άνισα μεταξύ τους μέρη (ένα μικρότερο και ένα μεγαλύτερο) ή δύο ίσα μέρη, και αυτό είτε σε σχέση με το ίδιο το πράγμα είτε σε σχέση προς εμάς». (1106a 6, 28-30).

Στην συνέχεια εξηγεί: «Όταν λέω “μέσον σε σχέση με το πράγμα”, εννοώ “αυτό που απέχει εξίσου από καθένα από τα δύο άκρα”· αυτό, φυσικά, είναι ένα, και το ίδιο για όλους». (1106a 6, 31-33). Παρότι δεν υπήρχε τότε η λέξη αντικειμενικότητα, την ορίζει με εξέχοντα τρόπο ως “μέσον σε σχέση με το πράγμα”

Με λίγα λόγια, το μέσον «σε σχέση με το πράγμα» είναι το ένα και μοναδικό μέσον που τίθεται αδιαπραγμάτευτα από την άλγεβρα. Είναι δηλαδή το αντικειμενικό μέσον που κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει. 

Για παράδειγμα, η μεσότητα μιας μετρήσιμης απόστασης από τα άκρα 0 έως 10 είναι προφανώς το 5. Όταν βάζουμε τραπέζι μας είναι εύκολο να μοιράσουμε το φαγητό στα πιάτα κι αυτό γιατί όλα μπορούν να είναι αντικειμενικά μετρήσιμα.

Όταν όμως μιλούμε για ανθρώπους τα πράγματα δυσκολεύουν, γιατί οι άνθρωποι δεν είναι αντικείμενα. Δεν μιλούμε για μετρήσιμα αντικείμενα.

Όταν λοιπόν, γίνεται λόγος για τους ανθρώπους, δεν νοείται η μεσότητα να υπολογιστεί με τον ίδιο τρόπο: «όταν, πάλι, λέω “μέσον σε σχέση προς εμάς”, εννοώ “αυτό που δεν είναι ούτε πάρα πολύ ούτε πολύ λίγο”, κάτι που, βέβαια, δεν είναι ούτε ένα ούτε το ίδιο για όλους». (1106a 6, 34).

Το παραπάνω είναι η πεμπτουσία των λόγων του, το “μέσον σε σχέση προς εμάς”!

Μας λέει ότι “…βέβαια, δεν είναι ούτε ένα ούτε το ίδιο για όλους», η μεσότητα δεν είναι ίδια για όλους, είναι υποκειμενική, αφού ο καθένας είναι διαφορετικός και τα άκρα του ενός είναι διαφορετικά από του άλλου. Οπότε αυτό που είναι πολύ για κάποιον, είναι λίγο για κάποιον άλλο. Και επειδή η (υποκειμενική) μεσότητα οδηγεί στην Αριστεία, η Αριστεία δεν μπορεί να είναι αντικειμενική, ίδια για όλους! Για παράδειγμα. Ας φανταστούμε έναν ευμεγέθη άντρα κι ένα παιδί. Μπορούμε ποτέ να ορίσουμε αντικειμενικά την μεσότητα ως προς την πείνα για φαγητό; Μπορούμε να πούμε αυτή η ποσότητα του φαγητού είναι η “Άριστη” ποσότητα; Αν είναι κάπου στη μέση, δεν θα είναι λίγο για τον ευμεγέθη άντρα και πολύ για το παιδί; Κι αν είναι λίγο για τον άντρα, αυτό δεν θα είναι έλλειψη; Κι αν είναι πολύ για το παιδί, αυτό δεν θα είναι υπερβολή; Υπερβολή κι έλλειψη δεν είναι προφανώς ακρότητες; Βλέπετε πως ο αντικειμενικός προσδιορισμός της μεσότητας, της “άριστης” ποσότητας μας οδηγεί στην ακρότητα που σημαίνει ότι δεν ορίζεται αντικειμενικά; Παρεκτός αν συμπεριλάβουμε τα υποκείμενα (πρόσωπα), τις ανάγκες και τους φυσικούς τους περιορισμούς; Την ανάγκη για φαγητό κι όχι το μέσον ως προς το φαγητό;

Σε πείσμα των καιρών που “αντικειμενοποιεί” τα πρόσωπα, ο Αριστοτέλης αντιστέκεται!

Για να αποφύγουμε λοιπόν αυτό το «βάσανο» της εύρεσης μεσότητας, το «βάσανο» της Αρετής, “αντικειμενοποιούνται” τα πρόσωπα, οι άνθρωποι, τα υποκείμενα, με βάση το αντικείμενο της επίδοσης των. (Δημιουργήσαμε μέσω των δογμάτων το αντικειμενικό μέσον, αυτό που μετονομάσαμε σε “κανονικότητα”, κι αλλάζοντας τις λέξεις, αλλάζουμε και τα νοήματα. Με αυτό τον τρόπο, αλλάζει και ο τρόπος της σκέψης. Δημιουργήσαμε το νέο ανθρωπότυπο, διαθέσιμο και διατεθειμένο να αυτοακρωτηριάζεται συναισθηματικά, ψυχολογικά, για να ανήκει την “κανονικότητα” που φαντάζει ως “μέσον”. Ο νέος άνθρωπος είναι βαθιά ανεπίγνωστα υποταγμένος, άβουλος, και οπωσδήποτε εξαρτημένος. Από τον καταναλωτισμό, για παράδειγμα! Μια κοινωνία καταναλωτική οπωσδήποτε βρίσκεται στο άκρο της υπερβολής, καθιστώντας άλλες κοινωνίες να ζουν στην ένδεια και οπωσδήποτε στην έλλειψη. Αυτές οι ακρότητες δεν θα οδηγήσουν ποτέ, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, στην μεσότητα, την Αρετή, και εν τέλει την ευμάρεια της Πόλης, της κοινωνίας όλων των πολιτών.) Ταυτίζουμε δηλαδή την Αριστεία με το αντικείμενο της επίδοσης. Με τρόπο που η επίδοση μπορεί να γίνεται αυτοσκοπός, τότε η “κακώς” εννοούμενη “Αριστεία” είναι ακρότητα και ποτέ μεσότητα. Κι όπως λέει ο φιλόσοφος, από την ακρότητα ποτέ δεν μπορούμε να οδηγηθούμε στην Αριστεία. Δείτε για παράδειγμα τι γίνεται στην εκπαίδευση και στις κάθε λογής αξιολογήσεις. Για να καταλήξουμε, αυτός είναι ο καλός, κι άλλος ο κακός. Αυτή η απλοποίηση είναι ακρότητα.

Δυστυχώς λοιπόν, ακριβώς επειδή έχουμε ταυτίσει την επίδοση με την αξία, τροφοδοτούμε τον αέναο κύκλο της ενδοψυχικής σύγκρουσης σε ατομικό επίπεδο, αλλά και σε κοινωνικό, κι αναφέρομαι στις τυφλές συγκρούσεις, τον διχασμό και τον κοινωνικό αυτοματισμό που βιώνουμε καθημερινά.

Η διαπίστωση ότι το «μέσον σε σχέση προς εμάς δεν είναι ούτε ένα ούτε το ίδιο για όλους» είναι η απόδειξη της υποκειμενικότητας του μέσου, το οποίο και αρμόζει όταν μιλάμε για ανθρώπους και θεωρίες!

Αντικειμενικότητα – Υποκειμενικότητα

Όταν ο Αριστοτέλης μιλά λέγοντας «μέσον σε σχέση προς εμάς δεν είναι ούτε ένα ούτε το ίδιο για όλους» μιλά για την μεσότητα ως υποκειμενική, και επομένως την Αριστεία, αφού η μεσότητα οδηγεί στην Αριστεία!

Την μεσότητα των αντικειμένων, ως «μέσον σε σχέση με το πράγμα» αντικειμενική. ‘Ιδια για όλους. Το μέσον του 10 είναι το 5. Είναι προφανώς παράλογο, να κρίνουμε με αντικειμενικό κριτήριο «το μέσον ως προς τα πράγματα» τον άνθρωπο, να κρίνουμε τον άνθρωπο δηλαδή ως πράγμα!

Παρενθετικά εδώ θέλω να αναφέρω ότι η μεσότητα καταστρατηγήθηκε ως έννοια από λογής λογής ηθικοπλαστικά δόγματα. Ο φιλόσοφος παρακάτω, διαψεύδει εκείνους τους ερμηνευτές του πουριτανισμού, και για μια ακόμη φορά καταδεικνύει τη σημασία των συναισθημάτων για την κατάκτηση της αρετής, όπως έχουν δοθεί από τη φύση, ενώ η αρετή αφορά τη δυνατότητα του ανθρώπου να τα ενσωματώσει, να τα συμπεριλάβει θέτοντάς τα στα όρια της μεσότητας «…κανένας δε μας επαινεί ούτε μας ψέγει κατά τα πάθη» (1105b 5, 35-36) και συνεχίζει «ούτε οι αρετές ούτε οι κακίες είναι πάθη, αφού κανένας δε μας λέει καλούς ή κακούς κατά τα πάθη» (1105b 5, 32-34).

Δεν είμαστε κακοί κι ούτε καλοί είμαστε, επειδή νιώθουμε όπως νιώθουμε.

 «Παραδείγματος χάριν μπορεί κανείς να φοβηθεί ή να δείξει θάρρος, να επιθυμήσει, να οργισθεί ή να σπλαχνιστεί, γενικά να νιώσει ευχαρίστηση ή δυσαρέσκεια, και σε μεγαλύτερο και σε μικρότερο βαθμό, και ούτε το ένα ούτε το άλλο από τα δύο αυτά είναι καλό». (1106b 6, 20-23).

Συμπερασματικά από όλα τα μέχρι τώρα λεχθέντα, με ασφάλεια μπορούμε να πούμε ότι η μεσότητα αφορά στο καλό και οι ακρότητες στο κακό. Τα συναισθήματα (πάθη) είναι φυσικά κι ανθρώπινα, και κανένας δεν μας ψέγει κι ούτε μας επαινεί για αυτά. Όταν κάποιος στερείται των συναισθημάτων βρίσκεται στο σημείο της έλλειψης. Κι όταν κάποιος άλλος βιώνει τα συναισθήματα με μεγάλη ένταση βρίσκεται στο σημείο της υπερβολής. Κανείς όμως δεν πρέπει να κρίνει τους ανθρώπους για αυτά που νιώθουν, παρά για αυτά που κάνουν. Αυτό που κρίνεται λοιπόν είναι η συμπεριφορά. Ο άνθρωπος που βρίσκεται στην διαδικασία της μεσότητας, μπορεί να σπλαχνισθεί και να οργιστεί το ίδιο. Οφείλει ωστόσο να έχει επίγνωση των άκρων του, να τα συμπεριλάβει και να τα εντάξει στο πλαίσιο της μεσότητας. Π.χ. Καταλαβαίνω ότι νοιάζεσαι για μένα και θυμώνω όταν σε ακούω να μου λες τι να κάνω. Πχ. Ο τρόπος σου δεν είναι βοηθητικός για μένα κι ας έχεις πρόθεση να με βοηθήσεις.

Η συμπερίληψη, ο συγκερασμός των εσωτερικών αντιθέσεων προϋποθέτει την επίγνωση τους, για να μπορούν να συνθέσουν την μεσότητα.

Ο Σταγειρίτης φιλόσοφος λέει: «να τα αισθανθεί […] όλα αυτά τη στιγμή που πρέπει, σε σχέσει με τα πράγματα που πρέπει, σε σχέσει με τους ανθρώπους που πρέπει, για το λόγο που πρέπει και με τον τρόπο που πρέπει, αυτό είναι κατά κάποιον τρόπο, το μέσον και το άριστο – αυτό το δεύτερο έχει, βέβαια, άμεση σχέση με την αρετή». (1106b 6, 23-25). «Όμοια και στις πράξεις υπάρχει υπερβολή, έλλειψη και μέσον – η αρετή αναφέρεται στα πάθη και στις πράξεις». (1106b 6, 25-27).

Αυτό είναι κατά κάποιον τρόπο, το μέσον. Το μέσον δεν είναι σταθερό, αμετακίνητο κι ορισμένο αφ’ εαυτού. Είναι διαρκώς σε σχέση με, τον άνθρωπο, το πράγμα, την περίσταση, τον τρόπο, που πρέπει. Κι εδώ το πρέπει, οπωσδήποτε δεν αναφέρεται σε κάποιους κανόνες καθωσπρεπισμού αλλά κατά το δέον, που σημαίνει το χρειαζούμενο, το αναγκαίο, το κατάλληλο για την περίσταση!

Η δεοντολογική συμπεριφορά είναι συνυφασμένη με το κοινωνικό, ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, αλλιώς γίνεται ένα κακέκτυπο, μία κακή απομίμηση που προσπαθεί να μοιάσει σε κάποιο πρότυπο. Κίβδηλη ευγένεια, ας πούμε, απέναντι σε έναν άνθρωπο ή μια κατάσταση που δεν αρμόζει!

Έτσι λοιπόν, δεν μιλούμε για τον κίβδηλο καθωσπρεπισμό που οδηγεί στον ψυχολογικό ακρωτηριασμό των ανθρώπων. Να νιώθουν και να φέρονται με έναν καταναγκαστικό τρόπο ανεξάρτητα από τις συνθήκες οποίες βρίσκονται, αυτό είναι ακρότητα. Δεν μιλούμε για ένα είδος υποταγής της συμπεριφοράς σε νόρμες που απονεκρώνουν τον άνθρωπο από την φύση των συναισθημάτων του. Όταν κάποιος αδικείται, προφανώς και κατάφωρα, η οργή του είναι το μέσον. Όταν κάποιος αντιλαμβάνεται μια κοινωνική αντίληψη που κατά την γνώμη του είναι εσφαλμένη έχει ως κι η υποχρέωση ως πολίτης να την καταδείξει, κι οφείλει ακόμη να αγωνιστεί για την ανατροπή της! Αυτό είναι σωστό και μέσον!

Κατόπιν όλων αυτών ο Αριστοτέλης παραθέτει τον τελικό ορισμό της αρετής, «Η αρετή λοιπόν είναι μια έξη, που α) επιλέγεται ελεύθερα από το άτομο, β) βρίσκεται στο μέσον, στο μέσον όμως το “σε σχέση προς εμάς”· το μέσον αυτό καθορίζεται από τη λογική – πιο συγκεκριμένα, από τη λογική, πιστεύω, που καθορίζει ο φρόνιμος άνθρωπος». (1106b 6, 40 και 1107a 6, 1-2).

Κλείνοντας θέλω να ενσταλάξω την ελπίδα, να σας πω δεν είστε κακοί, μήτε καλοί είστε, είστε απλά άνθρωποι. Κι αν αναρωτιέστε πως θα βαδίσετε στον δρόμο της μεσότητας κι αν σας φαντάζει όλο τούτο ακατόρθωτο, σας ενθαρρύνω να ανακαλύψετε την διαδικασία της ψυχοθεραπείας, κι αν με ρωτάτε πως θα γίνουν όλα αυτά; Ειλικρινά σας λέω, πολλά μπορούμε να πούμε, στα αλήθεια όμως ποτέ δεν μπορώ να σας πω με ακρίβεια, πως.

Γνωρίζω ωστόσο και έχω βαθιά πεποίθηση από την εμπειρία με τους ανθρώπους ότι γίνεται.  Θα κλείσω λοιπόν, με μία φράση του Γαλιλαίου «…κι όμως γυρίζει».

ένα απόσπασμα από τον “κήπο του Προφήτη” του αξεπέραστου Χαλίλ Γκιμπράν

Μερικοί από εσάς λέγουν, “Η χαρά είναι ανώτερη από τη λύπη” κι άλλοι λένε , “Όχι η λύπη είναι ανώτερη”.

Αλλά εγώ σας λέω , τα δύο αυτά είναι αχώριστα.

Έρχονται πάντα μαζί, κι όταν το ένα κάθεται μόνο του δίπλα σου στο τραπέζι, θυμήσου ότι το άλλο κοιμάται στο κρεββάτι σου.

Πραγματικά , ταλαντεύεστε σαν τους δίσκους της ζυγαριάς ανάμεσα στη λύπη σας και στη χαρά σας .

Και μόνο όταν είστε άδειοι από κάθε φορτίο , είστε ήρεμοι και ισορροπημένοι.

Αριστοτέλης: «Ηθικά Νικομάχεια»

Άρθρο του Θανάση Μπαντέ «Ο Αριστοτέλης, η μεσότητα και ο τελικός ορισμός της αρετής» http://eranistis.net/wordpress

Gestalt: Η απελευθέρωση από την οδύνη της μετριότητας. Συνέντευξη του Παύλου Κουτρουφίνη στον Γιώργο Μουργή

Το Σαββατοκύριακο 16-17 Νοέμβρη πραγματοποιείται στο Ναύπλιο η 2η Διημερίδα ψυχοθεραπευτών στην αίθουσα του Βουλευτικού, με Θέμα «Αναζητώντας τον Ιδανικό Εαυτό», με ελεύθερη είσοδο για όσους και όσες ενδιαφέρονται, ενώ θα λειτουργήσουν και βιωματικά εργαστήρια σε κλειστές ομάδες με γενικό τίτλο «εγώ κι ο άλλος». Ο Γιώργος Μουργής εκ μέρους του TPP είχε τη χαρά να συνομιλήσει με τον ψυχοθεραπευτή και διοργανωτή αυτής της  2ης Διημερίδας Gestalt, Παύλο Κουτρουφίνη  για να διερευνήσει και να παρουσιάσει την ψυχοθεραπευτική προσέγγιση της  Gestalt.

https://thepressproject.gr/gestalt-i-apeleftherosi-apo-tin-odyni-tis-metriotitas-synentefxi-tou-pavlou-koutroufini-ston-giorgo-mourgi/?fbclid=IwAR1GDR3wriC1i8naP4myyl5oY2YFT1hGxBc8NHX1ATxkLf1wH3PH8pgpPzM

Η λέξη Gestalt δεν σημαίνει κάτι, χρησιμοποιείται για να πει πως κάτι είναι μια μορφή, ή ένα ολόκληρο. Η Gestalt δεν είναι μόνο μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είναι τρόπος να ζεις, είναι δηλαδή στάση ζωής. Προσέγγιση είναι ο τρόπος που κάθε θεραπευτής έχει εκπαιδευτεί να σχετίζεται με τον θεραπευόμενό του, με στόχο την θεραπεία.

H ψυχοθεραπεία Gestalt είναι εμπνευσμένη από τον υπαρξισμό και τα κοινωνικά κινήματα που αναπτύχθηκαν κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες του 20ου αιώνα. Η αποξένωση, η απομόνωση, οι θεμελιώδεις αντιθέσεις ακόμη και ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα, η υπερβολή του καταναλωτισμού, ο εγκλωβισμός σε ένα σύστημα που αποθεώνει την ύλη και παρακάμπτει τον άνθρωπο οδήγησαν στην αναγκαιότητα της συγκρότησης μια θεραπευτικής προσέγγισης που στηρίζεται στη θεραπευτική σχέση, με ένα θεραπευτή παρόντα και συμμέτοχο στη διαδικασία.

Λαμβάνοντας, μάλιστα, υπόψη το «εδώ και τώρα» του θεραπευόμενου, δίνει έμφαση στην κατανόηση της άμεσης εμπειρίας μέσω του βιώματος των συναισθημάτων. Η επίγνωση βοηθά στην απομάκρυνση του ρόλου και της μάσκας της καθημερινότητας ώστε να έρθει ο θεραπευόμενος σε επαφή με τις πραγματικές ανάγκες του και τον πραγματικό του εαυτό.

Ο Περλς Χέφερλάιν και ο Πωλ Γκούντμαν είναι οι ιδρυτές της. Η δήλωση της Λώρας Περλς ότι η ψυχοθεραπεία είναι πράξη πολιτική, έρχεται σε αντίστιξη με την ψυχιατρικοποίηση της εποχής μας. Κατατάσσεται ανάμεσα στις λεγόμενες ανθρωπιστικές προσεγγίσεις. Είναι ανθρωπιστική γιατί εστιάζει στον άνθρωπο κι όχι στο σύμπτωμα. Αντιμετωπίζει το σύμπτωμα ως φυσική συνέπεια της προσαρμογής του ανθρώπου στο δυσμενές περιβάλλον που αυτός αναπτύχθηκε κάποτε, στις συνθήκες δηλαδή.

Πιστεύει βαθιά ότι ο κάθε άνθρωπος με τις δυνατότητες που έχει μπορεί να βρει τις λύσεις στα προβλήματά του. Είναι ολιστική αφού αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως Ένα ολόκληρο που είναι πολυδιασπασμένο, χωρίς να το γνωρίζει, και βιώνει διαρκείς εσωτερικές συγκρούσεις ως συνέπεια των διασπάσεών του. Βέβαια η διαφορά της με τις παραδοσιακές προσεγγίσεις της ψυχανάλυσης και του συμπεριφορισμού ήταν δομική, αφού το Πεδίο (κοινωνικό – πολιτικό – οικολογικό ) έχει δεσπόζουσα θέση στη θεωρία της, σε αντίθεση με την εξατομίκευση του προβληματικού, που τεχνηέντως από παντού, σήμερα επιχειρείται. Βρίσκεται στον αντίποδα της Νευτώνειας λογικής της γραμμικότητας αιτίου-αποτελέσματος και του ντετερμινισμού.

Επαληθεύεται σήμερα από την Σύγχρονη Φυσική των κβάντων, όταν ισχυρίζεται πως μια μικρή αλλαγή μπορεί να επιφέρει δραματικές αλλαγές σε όλο το σύστημα, είτε πρόκειται για τον οργανισμό – άνθρωπο, είτε για τον οργανισμό – κοινωνία. Στηρίζεται στο Εδώ και Τώρα, χωρίς να ψάχνεται άσκοπα στο εκεί και το τότε, παρά μόνο στο πώς αυτό που συνέβη τότε έρχεται ως μορφή στο εδώ και τώρα, εστιάζοντας στην επίγνωση.

Τέλος έχει σχεσιακή διάσταση, αφού στόχος είναι να αναπτυχθεί ο υπαρξιακός διάλογος, ως Εγώ και Εσύ πέρα από τους εξουσιαστικούς ρόλους του θεραπευτή με τον θεραπευόμενο, για αυτό άλλωστε εμείς οι Gestalt, δεν αποκαλούμε ποτέ τους θεραπευόμενους, ασθενείς.

Με λίγα λόγια ο Gestalt θεραπευτής δεν θεραπεύει τον θεραπευόμενο, η θεραπεία είναι αυτό που συμβαίνει ανάμεσα και αγγίζει και τους δύο!

Το Σαββατοκύριακο 16-17 Νοέμβρη πραγματοποιείται στο Ναύπλιο η 2η Διημερίδα ψυχοθεραπευτών στην αίθουσα του Βουλευτικού, με Θέμα «Αναζητώντας τον Ιδανικό Εαυτό», με ελεύθερη είσοδο για όσους και όσες ενδιαφέρονται ενώ θα λειτουργήσουν και βιωματικά εργαστήρια σε κλειστές ομάδες με γενικό τίτλο «εγώ κι ο άλλος».

Το ΤΡΡ είχε τη χαρά να συνομιλήσει με τον ψυχοθεραπευτή και διοργανωτή αυτής της  2ης Διημερίδας Gestalt, Παύλο Κουτρουφίνη  για να διερευνήσει και να παρουσιάσει την ψυχοθεραπευτική προσέγγιση της  Gestalt.

Πείτε μας τι άφορα αυτή η πρωτοβουλία σας και ποιος ο σκοπός της διημερίδας στο Ναύπλιο;

Η πρωτοβουλία μας αυτή αφορά εθελοντική δράση ομάδας ψυχοθεραπευτών Gestalt που αποτελείται από δώδεκα και πλέον, συναδέλφους από διαφορετικές πόλεις της χώρας μας.

Ο σκοπός μας είναι αλληλεπίδραση με τις κοινωνίες των επαρχιακών πόλεων προκειμένου να αίρονται οι δυσκολίες (στερεότυπα) των ανθρώπων που χρειάζονται να απευθυνθούν σε ειδικό είτε σε δομή ψυχικής υγείας. Είναι κοινότοπη διαπίστωση πια ότι οι τυφλές, άκαρπες και ψυχοφθόρες συγκρούσεις γονιών – εφήβων, δασκάλων-μαθητών, μελών του ζευγαριού, είτε δια-προσωπικές είτε δια-συλλογικές, είναι μέρος της καθημερινότητας όλων μας. Λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές ψυχο-πιεστικές συνθήκες και τις συνέπειες που όλοι βιώνουμε, γίνεται αναγκαίο περισσότερο από ποτέ, να μπορούμε να ακούσουμε ο ένας τον άλλον, με τρόπο βιωματικό παρά θεωρητικό.

Η Gestalt είναι μία ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, πείτε μας δυο λόγια, τι είναι Gestalt, τι είναι αυτή η προσέγγιση;

Προσέγγιση είναι ο τρόπος που σχετίζεται ο θεραπευτής με τον θεραπευόμενο με σκοπό την θεραπεία, και λαμβάνει για αυτό ειδική βιωματική πολύχρονη εκπαίδευση. Η Gestalt ανήκει στις ανθρωπιστικές προσεγγίσεις, στηρίζεται στον διάλογο, στην παρούσα εμπειρία εδώ και τώρα, τη φαινομενολογία, και χρησιμοποιεί το πείραμα με στόχο την επίγνωση των μερών του εαυτού του θεραπευόμενου, ώστε εκείνος να βιώσει τον εαυτό του ως ένα ολόκληρο.

Τι σας κινητοποιεί για να οργανώνετε τέτοιες εκδηλώσεις;

Η προηγούμενη διημερίδα που πήγε καλά, λειτούργησε ως υπόστρωμα ενθάρρυνσης για την επόμενη. Η ανάγκη της κοινωνίας δημιουργεί τις μορφές, εμείς την αφουγκραζόμαστε και την υλοποιούμε μαζί με την κοινωνία. Βέβαια θαρρούμε ότι έχουμε χρέος να έλθουμε σε επαφή με την κοινωνία για να μπολιάσουμε και να μπολιαστούμε. Εξάλλου, οι διημερίδες που οργανώνουμε απευθύνονται όχι μόνο σε ειδικούς, αλλά στο ευρύ κοινό. Με την στήριξη του Δήμου, η είσοδος είναι ελεύθερη για όλους!

Μιλάτε στον πληθυντικό, ποιοι είναι μαζί σας;

Οπωσδήποτε ένας κούκος δεν φέρνει την Άνοιξη. Είχα την ιδέα, τη μοιράστηκα με συναδέλφους και πολλοί από αυτούς, φέτος φτάσαμε αισίως τους 14, ανταποκρίθηκαν άμεσα. Απευθυνθήκαμε στον Δήμο Ναυπλίου όπως και πέρυσι και με την αρωγή του η διημερίδα θα είναι γεγονός στις 16/17 Νοέμβρη.

«Αναζητώντας τον Ιδανικό Εαυτό», λοιπόν, θα τον βρούμε;

Όχι!

Περίμενα κάτι περισσότερο… γιατί όχι;

Κάθε στιγμή που θαρρεί κάποιος ότι άγγιξε το ιδανικό, συμβαίνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Η φαντασιώδης επιθυμία για τελειότητα βάζει τον πήχη, πολλές φορές, πάνω από την πραγματικότητα, με συνέπεια στην πραγματική ζωή ο άνθρωπος να περνά κάτω από τον πήχη που η φαντασία του έθεσε. Επομένως είναι αναγκασμένος να κυνηγά την σκιά του, ασθμαίνοντας, γεμάτος άγχος, απογοήτευση, κριτική, θυμό, λύπη και ενδεχομένως απομόνωση και μοναξιά.

Η φαντασία μας τα φταίει, που τα έπλασε όπως ήθελε αυτή;

Έτσι φαίνεται. Ωστόσο κάθε φαινόμενο δεν συμβαίνει εν κενώ. Συμβαίνει μέσα σε κάτι, σε ένα ευρύ δίκτυο (οικογένεια, σχολείο, εργασία, σχέση, κοινωνία) συνδεδεμένο με «κλωστές» μη ορατές με πρώτη ματιά. Για παράδειγμα οι προσδοκίες των γονέων, τα κοινωνικά πρότυπα του επιτυχημένου άνδρα, ή της «ωραίας» γυναίκας, τα συστήματα αξιολόγησης στα σχολεία που αξιολογούν την επίδοση, και μία σειρά άλλα τροφοδοτούν τη φαντασία στον αγώνα του πεινασμένου ανθρώπου για επιβεβαίωση και αποδοχή, φαντάζονται κι όχι άδικα ότι η αποδοχή θα έλθει μέσω της επιτυχίας. Είναι μάταιος αγώνας, η τράπουλα είναι εξ αρχής «σημαδεμένη».

Είναι κακό κάποιος να θέλει να αριστεύσει;

Όχι, δεν είναι κακό. Μάλιστα πρέπει να είναι σκοπός, για να δώσει νόημα σε κάτι που στερείται παντελώς νοήματος, της ζωής! Ωστόσο η αριστεία στις μέρες μας είναι ταυτισμένη με την επίδοση, αυτή η γνωστική διαστρέβλωση είναι αιτία δεινών. Ο Αριστοτέλης μάς λέει ότι η μεσότητα οδηγεί στην αρετή και είναι σύμφυτη με την αριστεία. Η μεσότητα βρίσκεται στην μέση δύο άκρων, της έλλειψης και της υπερβολής, λανθασμένα ίσως και υστερόβουλα, η μεσότητα εννοείται ως μετριότητα. Δεν είναι όμως έτσι. Για παράδειγμα η εσφαλμένως νοούμενη αριστεία που ταυτίζεται με την επίδοση, κάνει την επίδοση αυτοσκοπό και η «αριστεία» δεν είναι πια μεσότητα, είναι υπερβολή γίνεται δηλαδή άκρο. Κατά τα «Δυτικά» πρότυπα, ο πρώτος είναι πρώτος και ο δεύτερος τίποτα!

Τώρα μπαίνω στον πειρασμό να ζητήσω να σχολιάσετε την πολιτική θεωρία των δύο άκρων… και κάποια στιγμή δεν θα ρθει η ώρα να πάρεις θέση με ένα ΝΑΙ ή ένα ΟΧΙ; Η μεσότητα πάει περίπατο;

Ο καθένας βλέπει με τα μάτια που έχει, αυτό είναι αναπόδραστο. Δεν είμαι ερμηνευτής του φιλοσόφου, ωστόσο είμαι αναγκασμένος να αντιληφθώ μέσω των αισθήσεων και της λογικής μου, αυτό που λέμε πραγματικότητα. Όταν μιλάμε για ανθρώπους ή για θεωρίες, αυτό που περιγράφουμε δεν είναι ποτέ η πραγματικότητα, είναι η αντίληψη που έχουμε εμείς για αυτήν. Σας απάντησα;

Όχι.

Ποιος ορίζει τα άκρα; Ποιος ορίζει τη μέση; Ποιος εξυπηρετείται; Και κάτι ακόμα, κάθε ΝΑΙ ή κάθε ΟΧΙ εμπεριέχει ταυτόχρονα το αντίθετό του. Όταν για παράδειγμα λέτε ΟΧΙ σε κάτι ταυτόχρονα λέτε ΝΑΙ σε κάτι άλλο, έχει μεγάλη σημασία να το γνωρίζουμε αυτό.  Η μεσότητα δεν είναι μία σταθερή αντικειμενική κατάσταση, για μένα, είναι περισσότερη μία δυναμική διαδικασία διαρκούς εξερεύνησης των ενδοψυχικών και περιβαλλοντικών συνθηκών, ταυτόχρονα. Επομένως η μεσότητα στην περίπτωση της πολιτικής θεωρίας των δύο άκρων είναι μία επινόηση για τη χειραγώγηση και την απονέκρωση. Όλα πολώνονται, αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, οι πολώσεις, οι συγκρούσεις δισεκατομμυρίων χρόνων δημιούργησαν τον κόσμο όπως τον ξέρουμε. Είναι φυσική διαδικασία για να παραχθεί μία νέα, ολόκληρη μορφή. Οι τυφλές πολώσεις στην κοινωνία μας υποδαυλίζονται με τέτοιον τρόπο ώστε αυτές να συντηρούν εκείνους που κερδίζουν από αυτές, είναι οι ίδιοι που τις υποδαυλίζουν.

Διαίρει και βασίλευε, ας πούμε;

Ακριβώς. Ωστόσο αυτές οι διαιρέσεις συμβαίνουν και ενδοψυχικά στον άνθρωπο. Ο ίδιος ο άνθρωπος γίνεται πότε αφέντης και πότε δούλος. Εαυτός ως Αφέντης με κριτική και αυτοκατηγορία και Εαυτός ως δούλος με απώθηση την θέλγητρων, των επιθυμιών, των αναγκών, προς εξυπηρέτηση του Αφέντη.

Η «επανάσταση» δηλαδή πρέπει να γίνει μέσα στον Άνθρωπο;

Το πρόβλημα των επαναστάσεων δεν είναι το πριν, είναι το μετά. Συνήθως τα πράγματα παίρνουν ανεπιθύμητη μορφή σε σχέση με τους αρχικούς στόχους. Λείπει η μεσότητα, η επίγνωση της ενδοψυχικής σύγκρουσης, επομένως κι η ενσωμάτωση στον οργανισμό των αντιθέσεων που θα οδηγήσει σε μία νέα αυτορρύθμιση, σε μία νέα μορφή. Για παράδειγμα κάποιος που επαναστατεί ως δούλος δεν γνωρίζει ότι την ίδια στιγμή φέρεται ως αφέντης. Κι αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, κακό είναι ότι δεν το γνωρίζει. Έτσι, η απουσία επίγνωσης θα γίνει εξουσία και πάλι, κι ας έχει άλλο πρόσωπο.

Τελικά, αναζητώντας το Ιδανικό στην συζήτησή μας ανακαλύπτουμε τη μεσότητα. Πόσο εύκολο είναι άραγε;

Είναι διαφορετικό να μιλάμε για τα αντικείμενα από ότι για ανθρώπους, και θεωρίες. Το ένα είναι αντικειμενικό το άλλο υποκειμενικό. Για παράδειγμα η μεσότητα μιας μετρήσιμης απόστασης από τα άκρα 1 έως 10 είναι προφανώς το 5. Όταν βάζουμε τραπέζι μάς είναι εύκολο να μοιράσουμε το φαγητό στα πιάτα κι αυτό γιατί όλα μπορούν να είναι αντικειμενικά μετρήσιμα. Όταν όμως μιλούμε για ανθρώπους, τα πράγματα δυσκολεύουν, γιατί δεν μιλούμε για μετρήσιμα αντικείμενα, οπότε κάθε εκτίμηση είναι μόνο υποκειμενική. Έτσι, για να αποφύγουμε αυτό το βάσανο αντικειμενοποιούμε τα υποκείμενα, με βάση το αντικείμενο της επίδοσης. Αυτός είναι ο καλός, κι άλλος ο κακός. Με το παράδειγμα αυτό, λέω πράγματι δεν είναι εύκολο. Οι απλοποιήσεις οδηγούν σε ακρότητες.

Η μεσότητα ως θεωρία δεν οδηγεί σε ηθικοπλαστικά μονοπάτια, πώς πρέπει να είμαστε και πώς δεν πρέπει;

Το κάθε τι μπορεί να οδηγηθεί σε όποιο μονοπάτι ο καθένας στοχεύει, δίνοντας τις ερμηνείες που τον εξυπηρετούν για να φτάσει στον αρχικό του στόχο. Ακόμη κι αν πρόκειται για καταστρατήγηση των εννοιών που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί.

Σας ευχαριστούμε για την κουβέντα μας, καλή επιτυχία.

Σας ευχαριστώ κι εγώ με τη σειρά μου για το ενδιαφέρον του ΤΡΡ. Εύχομαι να αντεπεξέλθετε στις δύσκολες συνθήκες, συνεχίζοντας το έργο για ανεξάρτητη, αδέσμευτη και ακηδεμόνευτη δημοσιογραφική ενημέρωση.

Ολόκληρο το πρόγραμμα της 2ης Διημερίδας ψυχοθεραπευτών Gestalt στην αίθουσα του Βουλευτικού στο Ναύπλιο, με Θέμα «Αναζητώντας τον Ιδανικό Εαυτό», με ελεύθερη είσοδο στις 16 και 17 Νοέμβρη 2019, μπορείτε να το δείτε εδώ: 2η Διημερίδα ψυχοθεραπευτών Gestalt 16-17/11

Φαινομενολογία της συνείδησης

Το Πεδίο είναι παρόν. Εκδηλώνεται σε μία καθαρή μορφή από την επίγνωση της ανάγκης που δημιουργείται (η ανάγκη) από την συνεχή κίνηση εντός του. (Ενώ το ίδιο παραμένει Ακίνητο*)

* Ακίνητο πεδίο. Τα πάντα ρέουν, ωστόσο ρέουν πάντα. Η φύση του Πεδίου είναι η διαρκής ροή, η εναλλαγή των μορφών. Το γεγονός ότι τα πάντα ρέουν δεν αλλάζει, ρέουν πάντα.

Συνήθως εστιάζουμε στις μορφές που διαδέχονται η μία την άλλη, εδώ εστιάζουμε στην διαδικασία της διαδοχής που μένει πάντα σταθερή και επομένως ακίνητη. Το Είναι του Πεδίου είναι το διαρκές γίγνεσθαι. Η διαδικασία της αλλαγής δεν αλλάζει. Για παράδειγμα σκεφτείτε πως, και πόσο, μέσα στην διάρκεια του χρόνου αλλάζετε, ήσασταν νήπιο, παιδί, έφηβος, ενήλικας, όμως όταν αναφέρεστε σε εσάς νοείται πάντα τον ίδιο άνθρωπο.

Η αντίληψη του ανθρώπου για τον κόσμο δημιουργεί την αίσθηση του ξεχωριστού. Είμαστε αναγκασμένοι να παρατηρούμε τα φαινόμενα μέσω της αντίληψης έτσι που ερχόμαστε σε επαφή με τον φαινόμενο κόσμο ως αυτός να είναι και εμείς να είμαστε ξεχωριστοί. Τα φαινόμενα που έχουν επαναληπτικότητα (μοτίβα) μας κάνει να σκεφτόμαστε ότι αυτά διέπονται από νόμους.

Αν, εν τω μεταξύ, παρατηρείτε μοτίβα στην συμπεριφορά σας, επαναληψιμότητα προβλέψιμη στα συναισθήματά σας, αναρωτηθείτε μαζί μου για τούτο το επαναληπτικό φαινόμενο ποιος «νόμος» καθορίζει το φαινόμενο του μοτίβου της συμπεριφοράς μου;

Τολμήστε λίγο περισσότερο και διατυπώστε το έτσι: Ποιος ανεπίγνωστος σε εμένα «νόμος» με ορίζει με τρόπο προβλέψιμο;

Δεν μπορούμε μέσα από τα εργαλεία της αντίληψης να έρθουμε σε επαφή με τους νόμους παρά μόνο με τα αποτελέσματά τους, δηλαδή τα φαινόμενα. Γιατί αν υποθετικά μπορούσαμε να είμαστε σε επαφή με τους νόμους που ορίζουν τα φαινόμενα, η αλληλεπίδραση μας θα επηρέαζε τα φαινόμενα με τρόπο που θα μπορούσαμε να τα καθορίσουμε.

Η αλληλεπίδρασή μας με τα φαινόμενα συμβαίνει, με αποτέλεσμα να δημιουργεί ένα νέο φαινόμενο. Ο νόμος ωστόσο παραμένει αναλλοίωτος.

Η παρατήρηση των αλληλεπιδραστικών σχέσεων των φαινομένων μεταξύ τους μας οδηγεί στην κατανόηση του νόμου με τρόπο που μπορούμε να καταλάβουμε και όριο αυτήν την ίδια την κατανόηση.

Συνειδητοποιώντας διαρκώς πως ο νόμος είναι μια λειτουργία πολυπαραγοντική και ασύλληπτη στην ολότητά του! Αφού κάθε φορά «ανακαλύπτουμε» κάτι που πριν δεν είχαμε παρατηρήσει.

Παραδείγματος χάριν, το φαινόμενο του θερμοκηπίου έχει προκύψει από πολλούς παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι ο τρόπος της στρεβλής καπιταλιστικής ανάπτυξης του αλαζονικού ανθρώπινου παράγοντα, της κυριαρχίας του στην φύση. Η φύση απαντά με το φαινόμενο του θερμοκηπίου, αυτό με την σειρά του δημιουργεί κοινωνικά φαινόμενα, όπου λόγω λειψυδρίας και πλημμυρών στα μέρη του πλανήτη, παρατηρούμε μεταναστεύσεις πληθυσμών, εστίες πολεμικών συγκρούσεων και πάει λέγοντας. Οι μορφές των φαινομένων εναλλάσσονται, φυσικά, κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά, κάθε παρέμβαση έχει αντίκτυπο, πολλές φορές απροσμέτρητο! Είμαστε σε επαφή με τα φαινόμενα αλληλεπιδρούμε επηρεάζοντας τα, ωστόσο ο νόμος που τα ορίζει, αυτή η πολυπαραγοντική δικτυωμένη λειτουργία δεν βρίσκεται στην επίγνωσή μας. Κάθε φαινόμενο μπορεί να ιδωθεί και ως μία μορφή, που συμπυκνώνει στο σχήμα της την ανεπίγνωστη σε εμάς λειτουργία.

Ενώ οι περιορισμένες αισθήσεις μας προσφέρουν μοντέλα της πραγματικότητας εμείς θεωρούμε τούτα τα μοντέλα πραγματικότητα. Για παράδειγμα ενώ βλέπεις την ανατολή του ηλίου και είσαι σίγουρος πως συμβαίνει πραγματικά αυτή την στιγμή, γνωρίζουμε ότι αυτό δεν ισχύει. Αυτό που ισχύει είναι ότι εξαιτίας της καμπυλότητας και του φαινομένου της αντανάκλασης αυτό βλέπουμε έχει ήδη συμβεί πριν από περίπου οκτώ λεπτά. (‘Οσο χρόνο διαρκεί το φως του άστρου να διανύσει την απόσταση από τον ήλιο έως το μάτι μας).

Κάθε σκέψη και κάθε συναίσθημα διαρκώς επιβεβαιώνουν τον αισθητό κόσμο με τρόπο που γνωρίζουμε ξανά και ξανά αυτό που ήδη ξέρουμε. Επομένως δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τίποτα καινούργιο αν πρώτα δεν αμφισβητήσουμε την ίδια την διαδικασία της αντίληψης. Διαδικασία που μας δίνει την δυνατότητά να γνωρίζουμε ότι υπάρχουμε. Φυσικά κι αυτή η αμφισβήτηση είναι μέρος της λειτουργίας της ερμηνευτικής αντίληψης.

Αυθαίρετα λοιπόν λέω ότι κάθε φαινόμενο, κάθε μορφή εσωκλείει, και εσωκλείεται, περιέχει και περιέχεται. Παραδειγματικά αναφέρω, ένα ποτήρι θαλασσινού νερού περιέχει την θάλασσα, από την οποία ταυτόχρονα περιέχεται! Το φαινόμενο-μορφή είναι το αριθμητικό μέτρο του νόμου που το καθορίζει. Για παράδειγμα το φαινόμενο-μορφή βάρος είναι το αριθμητικό μέτρο του νόμου της βαρύτητας που ορίζει το ίδιο το φαινόμενο-βάρος. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να πούμε ότι οι μορφές, τα φαινόμενα είναι ειδητικά. Περιέχουν δηλαδή την ουσία που τα περιέχει. Όπως για παράδειγμα κάθε καρπός περιέχει το δέντρο εν δυνάμει, ενώ ο καρπός περιέχεται από αυτό, βέβαια το τελευταίο δεν είναι καθόλου αυθαίρετο.

Σκεφτείτε, το φαινόμενο της ανάπτυξης. Εμείς ερχόμαστε σε επαφή με το φαινόμενο – μορφή, δεν ερχόμαστε όμως σε επαφή με την λειτουργία δηλαδή τον Ζωντανό Νόμο. Αυτόν δηλαδή που κάνει την ανάπτυξη, φαινόμενο, μορφή.

Κάθε προσπάθεια να περιγράψουμε την λειτουργία (το Νόμο) γίνεται επιστημολογικά. Επιστημολογικό λέμε τον θεωρητικό τρόπο με τον οποίο εξηγούμε την λειτουργία, για την δική μας κατανόηση, με όριο την ίδια την κατανόηση. Το φυσικό όριο της κατανόησης ορίζεται από το γεγονός ότι είμαστε μέρος της λειτουργίας (του ζωντανού νόμου) που περιγράφουμε! Ερχόμαστε από αυτήν και την εκδηλώνουμε ανεπίγνωστα κάθε στιγμή που τα κύτταρά μας ανανεώνονται.

Η αναγωγή της μορφής, του φαινομένου, στο πιο ουσιώδες δεν μπορεί παρά να απαιτεί από εμάς απουσία κάθε σκέψης, κάθε αντιληπτικής αποτίμησης. (π.χ. τι είναι και τι δεν είναι αυτό που βλέπω, γιατί, κλπ) Η απουσία κάθε αποβλεπτικής ενέργειας δηλαδή της τάσης που ενεδρεύει διαρκώς μέσα μου, να δίνω στα πάντα αντικειμενικότητα, (δηλαδή να τα ορίζω) επιτρέπει σε κάθε πιθανότητα να αναδυθεί.

Η απουσία με λίγα λόγια γίνεται παρουσία. Και τούτο δεν φαίνεται, βιώνεται. Η αλληλεπίδραση γίνεται παρούσα ενώ ήταν πάντα εκεί. Το βίωμα της αλληλεπίδρασης, γίνεται η αίσθηση μίας ενιαίας συνείδησης που φέρνει τον κόσμο από την ουσία στις μορφές.

Ένα παράδοξο παράδειγμα είναι το παρακάτω :

Η παρατήρηση ορίζει έναν παρατηρητή και ένα άλλο (ή έναν άλλον) παρατηρούμενο. Όσο κι η θεραπεία, ορίζει κάποιον θεραπευτή κι έναν άλλο θεραπευόμενο. Η επίγνωση της ανάγκης για θεραπεία συμπυκνώνει στα μάτια του θεραπευόμενου την μορφή του θεραπευτή, κι η επίγνωση του θεραπευτή στο τι συμβαίνει στο όριο της επαφής στο πεδίο θεραπευτής/θεραπευόμενος τον κάνει να γίνεται θεραπευτής.

Πράγματι, για να έχει τέτοια είδους επίγνωση κάποιος χρειάζεται να είναι θεραπευτής για να μπορεί να γίνει! Σαν το αποτέλεσμα να προηγείται της αιτίας που θα το δημιουργήσει, έτσι πριν την αιτία φαίνεται να υπάρχει σκοπός.

Για την φαινομενολογική φιλοσοφία ισχύει το είμαστε από τον κόσμο και όχι είμαστε μέσα στον κόσμο ως πράγματα. θέλω να συμπληρώσω ότι, αν ο φαινόμενος κόσμος εμπεριέχει την ουσία ως νόμο που τον εκδηλώνει σε κάθε μορφή, και εμείς όντας φαινόμενα από τον κόσμο τούτο θα εμπεριέχουμε παρόμοια ουσία, από την οποία περιεχόμαστε ταυτόχρονα!
Τούτη την ουσία εγώ την λέω ενιαία συνείδηση, ενιαία γιατί δεν είναι μόνο παντού, δημιουργεί το παντού και δεν είναι μόνο παρών, δημιουργεί το παρόν. Συνείδηση του ότι γίνομαι, είμαι στον χώρο την κάθε στιγμή του χρόνου. Χώρο και χρόνο που δημιουργείται διαρκώς από την ίδια την αλληλεπιδραστική της ιδιότητα (της ουσίας).
Με όλα τούτα μου φαίνεται ο κόσμος εν δυνάμει να είναι πεπλεγμένος και ως αισθητός να γίνεται αναπτυγμένος, (ως μαθηματικό ανάπτυγμα).
Και ενώ τα παραπάνω πιθανά να οδηγήσουν σε σκέψεις, ας επιστρέψουμε στην αισθαντική εμπειρία του φαινόμενου κόσμου, καθώς απαλλαγμένοι από κάθε αποβλεπτική αποτίμηση έχουμε την δυνατότητα να μην ενεργήσουμε αλλά ενεργητικά να παθητικοποιήσουμε τις σκέψεις και ο κόσμος των φαινομένων να διαλυθεί, να μείνουμε έκπληκτοι για αυτό που ξεδιπλώνεται. Τούτη η έκπληξη (εμπειρία) θα δημιουργήσει μια νέα συνείδηση, η οποία ωστόσο ήταν πάντα εκεί!

Ο πόνος είναι ορισμένος να γίνει ομορφιά

«Ο πόνος είναι ορισμένος να γίνει ομορφιά, η φράση αυτή ανήκει στον  Ιταλό δάσκαλο της gestalt Gianni Francesetti,  συμπληρώνοντας θα λεγα, κι αν επιμένει να πονάς είναι που πελεκάει τη μορφή» 

του Παύλου Κουτρουφίνη

Πιο πολύ από όλα θα ’θελα να μιλάμε τώρα, μα αυτό που μας χωρίζει – τάχα είναι – η οθόνη, το «χαρτί» και το «μολύβι», δες ξανά πως τούτο μας ενώνει. Μα πιο πολύ ενώνει, ο πόνος που μοιράζεται κι όχι ο ανείπωτος. 

Ο πόνος είναι ορισμένος να γίνει ομορφιά, κι αν επιμένει να πονάς είναι που πελεκάει τη μορφή. Αυτή τη μορφή της δικής σου ομορφιάς, κι όταν με τα μάτια σου την δεις βλογάς κάθε στιγμή που πόνεσες, τότε μόνο ξέρεις! 

Όσο τον αποφεύγεις μ’ αναβολές, ντροπή και φόβο, μόλο που ανθρώπινο είναι, γεμίζεις με άγχος της αποφυγής του πόνου. Γεμίζεις το ποτήρι του φόβου σου και το πίνεις ξανά και ξανά. 

Το ξέρω φοβάσαι, μην κάτι κακό σου τύχει, μην αρρωστήσουν τα παιδιά σου, μην σε αφήσει ο σύντροφός σου, μην χάσεις τη δουλειά σου, μην αρρωστήσεις εσύ και τι θα απογίνουν οι άλλοι, μην, μην, κι από το «μην» φθάνεις στο «αμήν».

Ο ανείπωτος πόνος , ο βουβός, γίνεται και μάλλον τον κάνεις φόβο για τον πόνο, και το φόβο για τον πόνο, τον κάνεις άγχος για το φόβο, και το άγχος για το φόβο τον κάνεις, πονοκέφαλο, σφίξιμο στο στομάχι, ταχυκαρδία, ιδρώτα κρύο κι αλμυρό, μούδιασμα στα χέρια, σφίξιμο στους ώμους, και ύστερα τον κάνεις απομόνωση, αϋπνία και θλίψη.

Τούτη η ασχήμια, που ναι πότε δυσάρεστη διάθεση και πότε θυμός για κείνους που νομίζεις ότι δεν πονάνε όπως εσύ, είναι η ασχήμια μιας μορφής, αυτής της άρνησης. Έτσι που είσαι αναγκασμένος να την κρύβεις, στις σκιές μιας επίπλαστης ομορφιάς, πότε στο γυμναστήριο, πότε στο μπαράκι, πότε στη δουλειά. Η ψυχούλα σου το ξέρει.

Το ασχημόπαπο θα γίνει κύκνος, μεγαλώνοντας, ωριμάζοντας. Ωριμάζοντας όχι από τα χρόνια της επανάληψης του ίδιου μοτίβου, αλλά ωριμάζοντας στην ιδέα πως κάθε προσπάθεια αποφυγής γίνεται χωρίς την επίγνωσή σου ότι αποφεύγεις, χωρίς την επίγνωσή μου ότι αποφεύγω. Μπορώ να μάθω όμως, πώς; 

Μπορώ να μάθω όταν σταθώ για μια στιγμή, όπως είμαι αλαφιασμένος. Κι αναρωτηθώ, τι κάνω κι όχι τι μου συμβαίνει. Ποιος με κυνηγάει κι όχι τρέχω γιατί δεν προλαβαίνω, αναρωτηθώ γνήσια χωρίς δικαιολογίες, γιατί κρατώ την ανάσα μου, γιατί ανασαίνω ρηχά και ξέπνοα, τι με κάνει να μασάω τις λέξεις, ποιος με βιάζει να τα πω γρήγορα, ποιος δεν με καταλαβαίνει, ποιον θέλω να πείσω; Γιατί σφίγγω το στομάχι μου, ποιος το σφίγγει, ποιος με αναγκάζει να κάθομαι με τους ώμους κυρτούς, ποιος σφίγγει τον αυχένα, ποιος πονάει ποιον; 

Κι αν η απάντηση είναι εγώ κυνηγάω εμένα, εγώ βιάζω εμένα, εγώ πονάω εμένα, τότε έχεις ρίξει την πρώτη μάσκα. Αρχίζεις το ξεφλούδισμα του κρεμμυδιού, αφού δεν φταίει ο «άλλος» ή η κατάσταση.

Ήδη έμαθες από την εμπειρία σου, και όχι γιατί στο είπε κάποιος ψυχολόγος ή κάποιος σπουδαίος συγγραφέας βιβλίων για τα δέκα βήματα της ευτυχίας. Έμαθες βιωματικά ότι όταν στέκεσαι μια στιγμή, με συνείδηση του υπαρκτού σου εαυτού, ότι δεν αποφεύγεις την πρώτη επαφή με τον εαυτό σου. Γιατί το σώμα σου είναι ο αδιάψευστος μάρτυρας της ύπαρξής σου, και λέει μόνο αλήθεια αφού δεν σκέφτεται. Ότι σκέφτεται, συχνά ψεύδεται. Ψεύδεται ανεπίγνωστα αφού ότι σκεφτόμαστε για τα πράγματα, ακόμα κι όταν τα περιγράφουμε, δεν μιλάμε για τα πράγματα αλλά για την αντίληψη που έχουμε για αυτά. Άντε τώρα, με τις σκέψεις να βρω την πραγματικότητα, την λύση του προβλήματός μου ή περισσότερο να προσεγγίσω την αλήθεια. Είναι δυνατόν ; 

Όταν με τον συγκεκριμένο τρόπο που σκέφτομαι έχω δημιουργήσει το σφίξιμο στο στομάχι μου με τον ίδιο τρόπο που σκέφτομαι μπορώ να το λύσω; 

Έχω δημιουργήσει χωρίς να το ξέρω μια σειρά αντιλήψεων, πεποιθήσεων που υπηρετώ με τον τρόπο που ζω, να σφίγγω τελικά το στομάχι μου, πλημμυρισμένος από το άγχος.

Για αυτό επιστρέφω στο σώμα, την υπόσταση μιας αληθινής αλληλεπίδρασης, αυτού που είμαι με το περιβάλλον που προβάλλω.

Σιγά – σιγά καθώς ξετυλίγεις το κουβάρι της ζωής σου, βήμα το βήμα, επίγνωση την επίγνωση, θα ανακαλύπτεις. Εσύ θα μάθεις τι, εγώ δεν γνωρίζω γιατί εγώ δεν είμαι εσύ.

Τούτος ο δρόμος δεν είναι μοναχικός, όπως διατείνονται λογιών – λογιών γκουρού, είναι δρόμος συντροφικός. Ο μοναχικός δρόμος είναι, τις περισσότερες φορές ο δρόμος της φαντασίωσης, καθώς στην ενδοσκόπηση είσαι πάλι εσύ που κοιτάζεις εσένα, η ίδια διαδικασία με πριν, που είσαι εσύ που πονάς εσένα. Είναι υγιέστερο και αληθινό να κοιτάζεις τον εαυτό σου σε εμένα, κι εγώ, έστω να σου απαντώ ότι είμαι εγώ και όχι όσα προβάλλεις σε εμένα όλα όσα νομίζεις ότι είμαι. Έτσι έχουμε κι οι δυο την ελπίδα, ότι κάποτε εσύ θα γίνεις εσύ και εγώ θα γίνω εγώ, τότε θα είμαστε πραγματικά μαζί.

Ο πόνος που μοιράζεται γίνεται πόνος μισός, κι χαρά που μοιράζεται γίνεται χαρά διπλή. Δοκίμασε να μιλήσεις όχι για τα πράγματα ούτε για τα γεγονότα, δεν θέλω να ακούσω για τους άλλους, μίλα μου για σένα, γιατί για σένα νοιάζομαι όσο θέλω να νοιάζεσαι και συ για μένα. 

Το ξέρω πως είναι δύσκολο, και πολλές φορές διστάζεις. Καταλαβαίνω πως πνίγεις το λαιμό σου, κάθε φορά που νιώθεις πνίξιμο, κάθε φορά που διστάζεις. Είναι ανθρώπινο να ντρέπεσαι, είναι ανθρώπινο να είσαι επιφυλακτικός, έτσι προστατεύεσαι από τη ματαίωση που θα νιώσεις όσο σκέφτεσαι ότι δεν θα σε καταλάβω ή ότι θα σε κρίνω. Όμως μέτρησέ με, ξανά και ξανά και θα δεις πως ντρέπομαι και γω για τους ίδιους πιθανά λόγους. 

Έτσι ας μιλήσουμε για αυτό τον δισταγμό μας. Ο δισταγμός που μας χωρίζει, είναι αυτός που μπορεί να μας ενώσει. Στάσου απέναντί μου και δες πως διστάζω, δες πόσο αμήχανος γίνομαι, που κουνώ νευρικά τα χέρια μου καθώς κουδουνίζω τα κλειδιά μου, δες πως χαμογελάω παγωμένα, και διασπαστικά θα σε ρωτήσω κάτι για τα παιδιά ή τον καιρό. Στάσου απέναντι και δες πως προσπαθώ να κρύψω το άγχος κάθε φορά που δεν ξέρω τι να πω, στάσου απέναντι και άκου πόσα λέω χωρίς να λέω τίποτε για μένα, άκου τον ρυθμό της κοφτής ανάσας, και τη φωνή μου που αλλάζει διαρκώς τόνο, στάσου απέναντί μου και νιώσε την αμηχανία καθώς αποφεύγω το βλέμμα σου κάθε φορά που με ρωτάς πως είμαι. Στάσου απέναντί μου και πες μου βλέπεις εσένα; Αν ναι, σκέψου τώρα ντρέπεσαι περισσότερο από μένα; Αν όχι, σκέψου τις φορές που έχεις ντραπεί, έτσι μπορεί και να νιώσεις, εσύ εμένα.

Τώρα είμαστε ένα βήμα πιο κοντά και το άγχος της αποκάλυψης το έχουμε κάνει ζωτική ενέργεια που πλέει ανάμεσα στο ύψος των ματιών μας. Θαρρώ, οι ώμοι σου χαλάρωσαν κι αναπνοή μου φαίνεται μια πιο ελεύθερη διαδικασία, που πάει κι έρχεται χωρίς προσπάθεια. Χαμογελάμε συγκαταβατικά με κατανόηση αφού δεν μας νοιάζει να κρυφτούμε γιατί νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλον. Είμαι έτοιμος, είσαι έτοιμος να πούμε τις ιστορίες μας, έχουμε ενδιαφέρον να ακούσουμε και να ακουστούμε, ότι πούμε είναι ανθρώπινες ιστορίες, οι δικές μας. Δεν φοβάσαι πια γιατί ξέρεις πως και γω φοβάμαι. Δεν φοβάμαι πια γιατί ξέρω πως και εσύ φοβάσαι. Για δες, πως κάναμε μαζί το φόβο, συντροφιά. Το ενδιαφέρον ζεσταίνει την κοιλιά κι απλώνεται στο χώρο που ανασαίνουμε, αφήνουμε το βάρος να γίνει συγκίνηση. Το πρόσωπό σου μου μοιάζει ζωντανό, πλημμυρισμένο κι ότι θολό κυλάει στα μαγουλά σου, έτσι η ματιά σου καθαρίζει και εγώ είμαι μάρτυρας εδώ, και συ εδώ δικός μου μάρτυρας. Ζεσταίνουμε το χώρο με την παρουσία μας, και τούτη η ζέστη είναι η ομορφιά.

Κοίταξέ με καθαρά, σου μοιάζω τόσο όμορφος όσο και συ μου μοιάζεις; Δεν είμαι εγώ, δεν είσαι εσύ είναι η ομορφιά!

ΥΓ. Πόνος είναι η απουσία του Άλλου, κι όταν η απουσία γίνεται παρουσία, ο πόνος γίνεται ομορφιά

Ο Παύλος Κουτρουφίνης είναι Σύμβουλος ψυχ. Υγείας – Ψυχοθεραπευτής στην ζωή και την δουλειά του στηρίζεται στην φιλοσοφία της Gestalt. Ζει και εργάζεται στο Ναύπλιο.

Γράμμα σε έναν έφηβο που βαριέται…

Σου γράφω όπως θα θελα να μου είχαν γράψει στα δεκάξι.

Το ξέρω πως βαριέσαι, βαριέσαι να σου λένε, τι και πως πρέπει να κάνεις. Βαριέσαι να σου λένε τι είναι σωστό και τι λάθος. Βαριέσαι να πρέπει να πηγαίνεις σχολείο και να διαβάζεις, να μαθαίνεις ένα σωρό αχρείαστα πράγματα και μάλιστα να σε εξετάζουν σε αυτά και να σου λένε, «προσπάθησε περισσότερο».
Σου είπαν ότι η ζωή είναι αγώνας, σε ετοιμάζουν να αντέξεις μια αφόρητα βαρετή ζωή, σαν την δική τους. Έπειτα κολλάς στο fb, το internet, τα video games για να ξεχάσεις όλη αυτή την ανυπόφορη πίεση που νιώθεις, είναι φυσικό και εγώ το ίδιο θα έκανα.

Σου είπαν και ακούς ότι η ζωή είναι δύσκολη, το ακούς και το βλέπεις κάθε μέρα, στο δυσαρεστημένο πρόσωπο του καθηγητή σου, στο αγχωμένο πρόσωπο του πατέρα σου στους φόβους της μητέρας σου, «τι θα γίνεις;». Σε ρωτάνε και εσύ πρέπει να ξέρεις, γιατί όταν εσύ ξέρεις αυτοί δεν φοβούνται, πρέπει να δείχνεις ότι ξέρεις για να μην ανησυχούν οι σημαντικοί, για σένα, άλλοι.

Σου είπαν ότι το Πανεπιστήμιο είναι τα πάντα, είναι τα πάντα και δεν φτάνει, έπειτα σε περιμένει master, και μετά η ανεργία κι οι καφέδες, είτε πίνοντας αραχτός, είτε σερβίροντάς τους. Πρέπει να γίνεις τόσο ξεχωριστός για να κάνεις κάτι στην ζωή σου, τόσο που οι πανελλαδικές σου φαντάζουν σάλτο μορτάλε, και συ τρομάζεις και μετά λες, βαριέσαι. Είναι φυσικό, και εγώ το ίδιο θα έκανα.

Σου είπαν ή άκουσες, πως η δική τους γενιά ήταν καλύτερη από την δική σου, και μάλιστα στους μεγαλόστομους λόγους λένε ότι εσύ είσαι το μέλλον της πατρίδας, μόνο που αποφασίζουν άλλοι για σένα χωρίς εσένα. Θυμώνεις, είναι φυσικό και εγώ το ίδιο θα έκανα.

Όσα έχεις ακούσει για την ζωή, δεν είναι η ζωή. Είναι ο τρόπος με τον οποίο εκείνοι που σου μιλάνε αντιλαμβάνονται τη ζωή, και δυστυχώς για εκείνους, ο τρόπος τους να ζουν την ζωή, την δική τους ζωή.

Η ζωή δεν είναι ούτε δύσκολη ούτε εύκολη. Η ζωή είναι ζωή, ο τρόπος που την ζει καθένας κάνει την διαφορά. Τα προβλήματα που σου λένε ότι υπάρχουν, υπάρχουν. Αυτό που δεν σου λένε όμως είναι να πιστεύεις στην ίδια την ζωή.

Αυτή η πίστη, στην ζωή που είσαι παιδί της, σε κάνει ζωντανό και τότε δεν βαριέσαι, γουστάρεις.
Η ζωή κινεί τα πάντα, όλα γεννιούνται και πεθαίνουν μέσα της. Η ζωή είναι ζωντανή και θρέφει μέσα της, όλα της τα ζωντανά. Η ίδια θρέφει τον εαυτό της, μέσα από τους κύκλους που κάνει, έτσι θρέφει και σένα.

Για σκέψου, όταν ήσουν μικρό παιδί κουβαλούσες το βάρος του σώματός σου, φτιάχτηκες από την ζωή έτσι ώστε να καταφέρνεις να το σηκώνεις. Έτσι αναπτύχθηκες και ενώ μικρός σαν ήσουν σου φάνταζα μεγάλος, τεράστιος, τώρα χωρίς να το καταλάβεις η ζωή σε μεγάλωσε έτσι που πάλι αυτό που σου φάνταζε τεράστιο και ασήκωτο, το βάρος, να μπορείς και πάλι να το σηκώνεις χωρίς να καταλάβεις πως έγινε. 

Δυνάμωσαν οι μύες σου μέρα την μέρα, μεγάλωναν τα οστά σου, οι σκέψεις σου έγιναν από απλοί συνειρμοί συνθετότερες, αυξήθηκες, η ζωή σε μεγαλώνει, σε δυναμώνει έτσι που να μπορείς να αντέχεις και να τα καταφέρνεις, να ζεις φυσικά, με φυσικό τρόπο. Κι όταν δεν τα καταφέρνεις, πάλι η ζωή φροντίζει για σένα. Θα σε στηρίξουν άνθρωποι, που η ζωή έφερε κοντά σου, για να στηρίζετε όλοι μαζί το έργο της.

Η ζωή σε ζει, γιατί έτσι συντηρεί τον εαυτό της. Όπως εσύ φροντίζεις και νοιάζεσαι για το σώμα σου, να μην κρυώνει, να μην πεινάει, έτσι και η ζωή νοιάζεται για σένα. Είσαι μέρος της ζωής, είσαι το χέρι της, το πόδι της, το συκώτι, η καρδιά της. Ανήκεις στην ζωή γιατί χωρίς εσένα εκείνη δεν υπάρχει. Έτσι η ζωή φροντίζει εσένα τον εαυτό της.

Η ζωή σε προστατεύει, μην φοβάσαι. Θα καταφέρεις ότι καταφέρεις μην σε νοιάζει τόσο, το σημαντικό είναι να ζεις την ζωή, ζωντανός κι ορεξάτος.

Εμπιστεύσου τη ζωή που σε ζει, κι όλα θα πάνε καλά, μπορεί όχι πάντα όπως επιθυμείς, ή όπως σου είπαν ότι πρέπει. Κάνε όμως αυτό που μπορείς όπως μπορείς και κείνη θα σε ανταμείψει με όλα της τα δώρα.

Τα δώρα της ζωής είναι να νιώθεις ζωντανός, να αγαπάς και να αγαπιέσαι, να ξημερώνει και να ευχαριστιέσαι τον ήλιο, τις πρωινές μυρωδιές, να νυχτώνει και να αφήνεσαι στο ζεστό σου πάπλωμα, να πεινάς και να τρως, να διψάς και να πίνεις, να βοηθάς και να βοηθιέσαι, να νοιάζεσαι και να σε νοιάζονται.

Βρες την πίστη στην ζωή, φτάνει να κοιτάξεις το σώμα σου, για δες πως ανθίζεις!

Νεαρέ για πες μου τώρα, βαριέσαι;



Ο Παύλος Κουτρουφίνης είναι Σύμβουλος ψυχ. Υγείας – Ψυχοθεραπευτής. Στη ζωή και την δουλειά του με τους ανθρώπους στηρίζεται στη φιλοσοφία της ψυχοθεραπείας Gestalt. Ζει και εργάζεται στο Ναύπλιο.